Co łączy Alberta Einsteina z Raciborzem? Pewne ciekawe zlecenie, które możemy podziwiać do dziś

Albert Einstein, jeden z najwybitniejszych fizyków wszech czasów (o ile nie najwybitniejszy), twórca szczególnej teorii względności i słynnej formuły E=mc2, laureat Nagrody Nobla w roku 1921. Racibórz, jedno z najstarszych miast Górnego Śląska o wielowiekowej historii, zaczynającej się gdzieś w odległym średniowieczu, o ile nie wcześniej. Co ich łączy? Przecież Einstein w życiu nie był w Raciborzu!

Wszystko przez innego naukowca, Carla Mainkę. Był to geofizyk i sejsmolog rodem z Opola. Carl Mainka właśnie w Raciborzu założył w 1927 roku stację sejsmiczną. By jej trzy sejsmografy mogły funkcjonować zgodnie z wszelkimi regułami sztuki trzeba je było umieścić głęboko pod ziemią. Mainka zainstalował więc sprzęt w piwnicy budynku swojej stacji.

Dla Erdwissenschaftliches Institut Mainki wybudowano gmach z prefabrykowanych elementów drewnianych według gotowego projektu firmy Christoph & Unmack z Niesky na Łużycach. Autorem tego projektu był architekt Konrad Wachsmann. Tak, TEN Wachsmann - prorok modernizmu!

Domy jak z IKEI

A co z Einteinem? Teraz już będzie prosto. Firma, u której Mainka kupił swój drewniany budynek, prosperowała doskonale (mając w ofercie nawet drewniane kościoły z prefabrykatów - jeden z nich, zbudowany przed laty w bytomskim dziś Bobrku, stoi obecnie w chorzowskim skansenie, inny nadal w Zabrzu-Mikulczycach), nie narzekając na brak klientów. W trzeciej dekadzie XX wieku była już najpopularniejszym producentem prefabrykowanych drewnianych domów w Europie. Ich produkcję porównać można do dzisiejszej IKEI - gotowe do montażu elementy domków Christoph & Unmack dostarczano klientowi w paczkach.

Nic więc dziwnego, że akurat na Christoph & Unmack zwrócił uwagę właśnie sam Albert Einstein, marzący o letniskowej daczy. Marzenie swoje zrealizował i w 1929 roku w Caputh pod Poczdamem stanął jego domek z Christoph & Unmack, także zaprojektowany przez Wachsmanna i wyprodukowany w tej samej technologii, co dwa lata wcześniej raciborski budynek dla Mainki.

Oto co łączy Einsteina z Raciborzem. Architektura oraz IKEA lat 20.

Domy projektowane przez Wachsmanna, produkowane przez firmę Christoph & Unmack do dziś są niezwykłym zjawiskiem, świadectwem epoki i wielkiej kreatywności: w dobie modernizmu nawet architektura drewniana miała w pełni awangardowy sznyt. Do dziś to świadectwo dają nam zaledwie trzy takie obiekty w Europie, które przetrwały do naszych czasów. Pierwszy to willa dyrektora fabryki Christoph & Unmack w Niesky, w której urządzono muzeum budownictwa drewnianego. Drugi to wspomniany na początku dom Einsteina. Trzeci? Nasz Racibórz.

Drewniany budynek obserwatorium sejsmicznego Mainki (dawniej Erdwissenschaftliches Institut, obecnie Obserwatorium Geofizyczne Polskiej Akademii Nauk) w Raciborzu istnieje do dziś. Szukajcie go tam przy ulicy Chłopskiej 1. To jeden z najcenniejszych i najciekawszych zabytków przedwojennego modernizmu na Śląsku.

Subskrybuj ślązag.pl

google news icon

czytaj więcej:

15 najważniejszych dzieł moderny na Śląsku

15 najwybitniejszych dzieł moderny na podzielonym Śląsku

Dom Weichmanna 05

Najważniejszy śląski zabytek, w który nikt nie wierzył

Nowe centrum GOP

Teatr Śląski w Sosnowcu? No właśnie... był taki pomysł

Krolowa elzbieta

Królewna Elżbietka. Tak o niej kiedyś czytały śląskie dzieci

Atlas Górnego Śląska 1919 1922

IPN Katowice opublikował "Atlas Górnego Śląska 1919-1922"

Zandka, Zabrze

Familoki między 100-letnimi platanami. Osiedle Zandka

40 szeptycki

Na upamiętnienie powstań wybrano datę podziału Śląska