4 sierpnia 1803 roku urodził się Franz Xaver von Winckler, posiadacz ziemski i przemysłowiec, który odegrał kluczową rolę w przekształceniu Katowic z niewielkiej osady w ważny ośrodek gospodarczy Górnego Śląska. Jego działalność gospodarcza, decyzje inwestycyjne i wybór Katowic jako centrum zarządu dóbr stworzyły fundament pod późniejsze nadanie miejscowości praw miejskich w 1865 roku.
Winckler pochodził z niezamożnej rodziny zarządcy majątku ziemskiego i miał ośmioro rodzeństwa . Uczył się w Kłodzku, Nysie oraz w szkole górniczej w Tarnowskich Górach, gdzie poznał Friedricha Wilhelma Grundmanna – późniejszego najbliższego współpracownika i jedną z kluczowych postaci w rozwoju Katowic.
Karierę zaczynał jako górnik w kopalniach w Zabrzu i Królewskiej Hucie, później został sztygarem i zarządcą kopalni Maria w Miechowicach . Przełom nastąpił po śmierci właściciela zakładu, Franza Aresina – Winckler przejął zarząd nad jego dobrami, a następnie, po poślubieniu wdowy Marii Aresin, stał się ich współwłaścicielem.
W 1839 roku kupił dobra rycerskie Bogucice–Katowice wraz z Karbową i Brynowem, a w 1841 roku Ordynację Dóbr Mysłowickich po Mieroszewskich . To właśnie te transakcje stworzyły podstawę późniejszego rozwoju Katowic. Winckler ulokował zarząd swoich dóbr w Katowicach, powierzając administrację Grundmannowi, który – wraz z Richardem Holtzem – przyczynił się do rozwoju osady i nadania jej praw miejskich .
Winckler zgromadził ogromny majątek: był właścicielem lub współwłaścicielem 69 kopalń węgla kamiennego, 14 kopalń rud oraz wielu hut cynku i żelaza . W 1840 roku otrzymał od króla Prus tytuł szlachecki za zasługi dla rozwoju regionu .
Jego rodzina również odegrała ważną rolę w historii Górnego Śląska. Córka Waleska von Tiele-Winckler wraz z mężem Hubertem von Tiele kontynuowała gospodarcze dzieło ojca , a wnuczka Ewa von Tiele-Winckler, znana jako Matka Ewa, stała się jedną z najbardziej zasłużonych postaci śląskiej działalności charytatywnej .
Wincklera upamiętniał pomnik w dzisiejszym Parku Powstańców Śląskich, postawionym w 1853 roku obok dawnego zarządu dóbr Wincklerów – tzw. „zamku”. Monument zniszczono po II wojnie światowej. Natomiast od 2016 roku Winckler jest patronem jednej z ulic w centrum Katowic .
Dziś, w rocznicę jego urodzin, warto przypomnieć, że bez decyzji Wincklera Katowice mogłyby pozostać niewielką osadą. To on stworzył ich gospodarczy fundament – a jego wybory z pierwszej połowy XIX wieku zapoczątkowały budowę miasta, które znamy dziś.
Może Cię zainteresować:
