Rozłożą twórczość Szczepana Twardocha na czynniki pierwsze. Konferencja naukowa o twórczości pisarza ze Śląska odbędzie się w Katowicach

Szczepan Twardoch wielkim pisarzem jest!

Czy twórczość Szczepana Twardocha to jeszcze literatura, czy już forma publicznego zaangażowania? A może jedno i drugie? Na te pytania spróbują odpowiedzieć badacze z całej Polski podczas ogólnopolskiej konferencji naukowej „Szczepan Twardoch i (nie)fikcje: literatura – publicystyka – formy zaangażowania”, która odbędzie się 16 i 17 kwietnia 2026 roku w Katowicach. Pierwszego dnia obrady odbędą się na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Śląskiego przy ul. Uniwersyteckiej 4. Drugiego dnia uczestnicy przeniosą się do siedziby Biblioteki Śląskiej przy Placu Rady Europy 1.

Organizatorami wydarzenia są Biblioteka Śląska, Uniwersytet Śląski oraz Uniwersytet Wrocławski. Konferencja zgromadzi literaturoznawców i badaczy reprezentujących najważniejsze ośrodki akademickie w Polsce oraz zagraniczne, m.in.

• Uniwersytet Warszawski,
• Uniwersytet Jagielloński,
• Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu,
• Uniwersytet Łódzki,
• Katolicki Uniwersytet Lubelski,
• Uniwersytet Eberharda Karola w Tybindze.

Konferencji będą towarzyszyć wydarzenia specjalne. W czwartek, 16 kwietnia zaplanowano pokaz monodramu „Byk” w reżyserii dyrektora Teatru Śląskiego, Roberta Talarczyka (bilety TUTAJ). Z kolei drugiego dnia, między panelami naukowymi, odbędzie się spotkanie ze Szczepanem Twardochem, które poprowadzi Krzysztof Łęcki.

Co najważniejsze, wstęp na wszystkie wydarzenia (z wyjątkiem spektaklu) jest bezpłatny.

Szczepan Twardoch, pisarz pochodzący z Pilchowic, w ciągu 25 lat sprzedał ponad milion egzemplarzy swoich książek. Jego twórczość - w tym powieści takie jak Drach, Morfina czy Pokora - od lat budzi emocje zarówno wśród czytelników, jak i w środowisku akademickim. Nic dziwnego, że stała się przedmiotem szerokiej debaty naukowej. W centrum konferencyjnych dyskusji w kwietniu znajdą się przede wszystkim utwory najmocniej zakorzenione w śląskim doświadczeniu.

Program konferencji „Szczepan Twardoch i (nie)fikcje: literatura – publicystyka – formy zaangażowania”

16 KWIETNIA, CZWARTEK, UNIWERSYTET ŚLĄSKI, WYDZIAŁ HUMANISTYCZNY, UL. UNIWERSYTECKA 4

• 9.30 Otwarcie konferencji. Wystąpienia przedstawicieli organizatorów: Uniwersytetu
  Śląskiego, Uniwersytetu Wrocławskiego, Biblioteki Śląskiej
• 9. 45 - 12.00 Sesja plenarna
  - prof. Dariusz Nowacki (Uniwersytet Śląski): Marka Twardoch
  - prof. Zbigniew Kadłubek (Uniwersytet Śląski): Pyk, pyk z fajeczki. Śląskie, nierzeczywiste.
  - prof. Wojciech Śmieja (Uniwersytet Śląski): Ōpa, śpicie? Refleksje o śląskich dziadkach w twórczości (nie tylko) Szczepana Twardocha
  - prof. Ryszard Kaczmarek (Biblioteka Śląska): Opowieść Twardocha o dziejach Śląska. Refleksje historyka
• 12.00 Przerwa kawowa
• 12.30 - 14.00 Sesje uczestników:
  - Tożsamość na pograniczach/ moderacja Kornelia Ćwiklak
  - Eugenia Prokop - Janiec (Uniwersytet Jagielloński) : Nowe rozrachunki inteligenckie? Twardocha kłopot z inteligenckością
  - Dorota Dąbrowska (Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego): Twardoch wobec polskości – analiza eseistyki pod kątem sposobów konstruowania tożsamości
  - Michelle Kawaletz (Uniwersytet Eberharda Karola w Tybindze): Tożsamość (Alojza Pokory) wyrażana poprzez język za pomocą Code - Switch
  - Wojciech Browarny (Uniwersytet Wrocławski): Opcje i warstwy Śląska. Społeczno -przestrzenne struktury regionu w prozie Szczepana Twardocha
• 14.00 Lunch
• 15.00 – 17.00 Sesje równoległe. Sala 1​: Topografie pamięci i wyobraźni / moderacja Eugenia Prokop - Janiec
  - Kornelia Ćwiklak (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu): Szczepan Twardoch i Niemcy. Niemieckie imaginarium w powieściach śląskiego pisarza
  - Natalia Żarska (Uniwersytet Wrocławski): Szaleńcy i szaleństwo w powieściach Szczepana Twardocha
  - Jarosław Petrowicz (Wieluńskie Towarzystwo Naukowe): O związkach z miejscem w wybranych utworach Szczepana Twardocha
  - Patryk Stryjewski (Uniwersytet Wrocławski): Genius loci w kryzysie: duchy miejsc w prozie Szczepana Twardocha
  - Kinga Łęgowik: Echo przeszłości, głos pogranicza: mity Twardocha i sztuka ich reinterpretacji
• 15.00 – 17.00 Sesje równoległe. Sala 2: (De)mitologizacje i afekty / moderacja Grażyna Maroszczuk
  - Sławomir Jacek Żurek (Katolicki Uniwersytet Lubelski): Demitologizacja świata polskich Żydów w twórczości Szczepana Twardocha.
  - Joanna Bednarska - Rydzewska (Uniwersytet Łódzki): Możliwe światy przemocy. Twardoch między Lebensborn a Matką Polską.
  - Dobrawa Lisak - Gębala (Uniwersytet Wrocławski) : Przepisywanie ikonicznych dźwięków II wojny światowej w „Królestwie” Szczepana Twardocha
  - Joanna Maj (Uniwersytet Wrocławski): Afektywna przemoc. Etyczne implikacje doświadczania przeszłości w narracjach literackich Szczepana Twardocha
  - Jakub Wietecha (Uniwersytet Wrocławski): Motyw walki w wybranych dziełach Szczepana Twardocha
• 17.00 - 19.00 Przerwa
• 19.00 Teatr Śląski im. S. Wyspiańskiego. (Rynek 10). Spektakl Byk S.Twardocha
• 20.30 Rozmowa: Robert Talarczyk - Krystian Węgrzynek

17 KWIETNIA, PIĄTEK, BIBLIOTEKA ŚLĄSKA, PLAC RADY EUROPY 1

• 9.00 - 10.30 Sesje równolegle. Sala 1: Formy doświadczenia / moderacja Wojciech Kunicki
  - Agnieszka Czyżak (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu): "Tak blisko prawdy, jak potrafię" - wokół „Null” Szczepana Twardocha
  - Marek Mikołajec (Uniwersytet Śląski): Niegdysiejsze wstydy, o literackim wychodzeniu z siebie, będąc sobą, w pisarstwie Szczepana Twardocha​Piotr Gorliński - Kucik (Uniwersytet Śląski): „Okrutny” narrator. Egzystencja według „Dracha”
  - Alicja Bemben (Uniwersytet Śląski): „Forma jest wszystkim” – „Sternberg” Szczepana Twardocha, czyli co fikcyjna rewolucja mówi nam o postprawdziwym (?) świecie
• 9.00 - 10.30 Sesje równolegle. Sala 2: Narracja, podmiot, bohater / moderacja Sławomir Jacek Żurek
  - Łukasz Bieniasz (Uniwersytet Wrocławski) : Aantropiczny bohater i wieloświat: literacki eksperyment w „Wiecznym Grunwaldzie: Szczepana Twardocha
  - Krystian Węgrzynek (Biblioteka Śląska): Opowieść idola. O wzniosłym podmiocie narracji w prozie Szczepana Twardocha
  - Piotr Wojtaszek (Uniwersytet Rzeszowski): Fantasta mimowolny. Wątki fantastyczne w twórczości Szczepana Twardocha
  - Justyna Szlachta - Ignatowicz (Uniwersytet Warszawski): Żona (towarzyszka życia) i kochanka – dwie postaci kobiece w „warszawskich” powieściach Szczepana Twardocha
• 10.30 Przerwa kawowa
• 11.00 - 12.30 Rozmowa: Szczepan Twardoch - Krzysztof Łęcki
• 12.30 Lunch
• 13.30 - 16.30 Sesja nr 6: Między ideami, kulturami i językami / moderacja Natalia Żarska
  - Wojciech Kunicki (Uniwersytet Wrocławski): Czy Twardoch zrobił z Ernsta Jüngera teokratycznego liberała?
  - Zbigniew Jazienicki (Uniwersytet Warszawski): Stany wyjątkowe nowoczesności. Szczepan Twardoch i myśl konserwatywna Republiki Weimarskiej
  - Łukasz Stec (Akademia Nauk Stosowanych w Nowym Sączu) : Obsesja, żywioł, katastrofa: tropy melvillowskie w „Królu” Szczepana Twardocha
  - Rafał Biskup (Uniwersytet Wrocławski) : Powieści Szczepana Twardocha w oczach niemieckiej krytyki („Morfina”, „Drach”, „Pokora”)
  - Magdalena Poniecka (Uniwersytet Łódzki): Strategie translacyjne wariantów dialektalnych, a proces konstrukcji tożsamości w niemieckojęzycznym przekładzie powieści „Drach” Szczepana Twardocha
• 16.30 Zakończenie konferencji