Polsko-niemieckie przejścia graniczne w Bytomiu. Wymazana historia

Granica polsko-niemiecka na Górnym Śląsku, dzieląca go w latach 1922-1939, dawno już przeszła do historii i na dobrą sprawę nie jest w żaden sposób upamiętniana. Wiele dawnych przejść granicznych i urzędów celnych całkowicie przestało istnieć. Ubywa także ludzi, którzy żyli w tamtych czasach i je pamiętają. Czasem już tylko stare mapy i plany oraz zdjęcia z epoki przypominają nam, jak wyglądały te miejsca przed II wojna światową.

Praktycznie ani śladu nie ma już po dawnym przejściu granicznym oraz polskim i niemieckim urzędzie celnym na granicy pomiędzy Bytomiem i Chorzowem. Zmieniły się nawet sama ulica oraz linia tramwajowa, obecnie dwutorowa. Właściwie jedynie kierunek ich przebiegu naprowadza nas na trop, jak kiedyś wyglądało to miejsce.

Jeszcze mniej pozostało po przejściu granicznym w Łagiewnikach. Ale pozwala je umiejscowić międzywojenna mapa Bytomia oraz relikty dawnych adresów. To rejon dzisiejszego przystanku tramwajowego Szyby Rycerskie. Jak łatwo zgadnąć, sam przystanek zmienił się nie do poznania.

Jednak niektóre z obiektów na dawnych granicach przetrwały. Tak jest na przykład z urzędem celnym między Szarlejem a Piekarami, w miejscu gdzie bytomska ulica Witczaka przechodzi w piekarską ulicą Starą. W jego dawnym, obecnie wyremontowanym budynku mieści się firma 3Z.

Najbardziej trwałym i widocznym w terenie śladem międzywojennej granicy polsko-niemieckiej są fortyfikacje Obszaru Warownego "Śląsk" - umocnionej linii polskich schronów, mających zabezpieczyć Górnośląski Okręg Przemysłowy przed niemiecki atakiem. Większość tych schronów znajdowała się w sąsiedztwie granicy i istnieje nadal, m.in. w Piekarach Śląskich-Dąbrówce Wielkiej czy Bytomiu-Łagiewnikach a najwięcej w Rudzie Śląskiej (np. Goduli, Czarnym Lesie, Kochłowicach). Większość z nich uległa dewastacji i niszczeje, ale kilka zostało przemienionych w obiekty muzealne.

Szkoda, że tego rodzaju zagospodarowania nie doczekało się żadne z przejść czy urzędów celnych dawnej granicy polsko-niemieckiej, będącej przecież ważnym (nomen omen) rozdziałem historii Śląska.

Śląska granica 1922-1939

Może Cię zainteresować:

Granica polsko-niemiecka na Górnym Śląsku 1922-1939. Jak przebiegała? Graniczne absurdy przed II wojną światową

Autor: Tomasz Borówka

02/06/2022

Polsko niemiecka granica w Bytomiu 1922-1939

Może Cię zainteresować:

Bytom, ostatni przystanek przed Polską. Gdzie w mieście przebiegała polsko-niemiecka granica?

Autor: Redakcja Bytomski

31/08/2022

Subskrybuj ślązag.pl

google news icon

czytaj więcej:

Bytom Rynek 1975

Bytom w kolorze! Kapitalny dokument filmowy z lat 70.

15 najważniejszych dzieł moderny na Śląsku

15 najwybitniejszych dzieł moderny na podzielonym Śląsku

Planetarium Śląskie przed laty

Planetarium Śląskie na zdjęciach z czasów marzeń o kosmosie

Drakula

Wampiryczna historia rodem ze Śląska. O mroku Habsburgów

Kolej w Katowicach Szopienicach

Tak się koleje budowało. W pięć lat z Wrocławia do Mysłowic

Niemiecka fabryka czołgów

To było ściśle tajne. Jaką broń Śląsk robił dla Wehrmachtu?

Plebiscyt na Górnym Śląsku

101 lat plebiscytu na Śląsku. Najwięcej wiedzieli w Chicago