XIX-wieczny pałac na Śląsku walczy z czasem. Zobaczcie, jaka to magiczna budowla

Pałac w Sławikowie czeka na lepsze czasy

Sławików to wieś w powiecie raciborskim, w gminie Rudnik. Mieszka w niej niespełna 500 osób. Sławików słynie z ruin pałacu wybudowanego prawdopodobnie pod koniec XIX wieku. Pierwszym właścicielem terenu miał być Fryderyk Grzegorz von Lautensac. Później posiadłość należała do rodziny Eichendorffów, a od 1856 do 1945 roku do rodziny Eikstedtów, którzy rozbudowali pałac do obecnej wielkości. Pałac został zniszczony w czasie walk o przyczółek łubowicki między Wehrmachtem i Armią Czerwoną pod koniec II wojny światowej. W PRL-u - jak wiele innych śląskich zabytków - popadł w jeszcze większą ruinę.
Dziś obiekt popada w ruinę, choć pojawiają się plany na odrestaurowanie zabytku, a pozostałości kompleksu przyciągają miłośników historii, architektury i fotografii.

Fundacja Gniazdo przy wsparciu gminy Rudnik robi wszystko, co może, aby zabytek nie popadł w ruinę. A cały kompleks jest spory, nie składa się bynajmniej z samego pałacu. Dzięki inicjatywom Gniazda na terenie wokół ruin odbywają się wycieczki oraz wydarzenia kulturalne i społeczne. W 2023 roku rozpoczęło się zabezpieczanie przypałacowego browaru. Odbył się także remont dachu spichlerza. Fundacja zajmuje się też koszeniem trawy i porządkowaniem parku wokół ruin. W parku znajdują się także pozostałości kaplicy nagrobnej rodziny von Eikstedtów oraz oranżerii – wszystko trzeba zabezpieczyć i uporządkować. Rada gminy otrzymała już ekspertyzę od Śląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Katowicach. Dokument wykazał, że w pierwszej kolejności należy wzmocnić mury i fundamenty oranżerii oraz wykonać zadaszenie. Jeżeli znajdą się fundusze, gmina zamierza stworzyć w miejscu pałacu miejsce spotkań dla mieszkańców i turystów spoza gminy.

Czas jest największym wrogiem zabytku. Do tego gmina Rudnik nie dysponuje budżetem, który pozwoliłby na pełne zabezpieczenie zabytku. Prace następują etapami, a po drodze trafiają się problemy. W wyniku nawalnych deszczy, które nawiedziły południowozachodnią Polskę w nocy z 14 na 15 września, runęła ściana przypałacowej oranżerii.

Czy pałac otrzyma nowe życie?

Od 1989 roku pałac był w rękach Agencji Nieruchomości Rolnych, która w 1999 roku sprzedała go prywatnemu inwestorowi. Ten zaś ostatecznie przekazał go gminie Rudnik, której roczny budżet wynosi ok 27 mln zł. Gmina nie jest w stanie sama odbudować kompleksu pałacowego. W 2011 roku pojawiły się plany sprzedaży pałacu. Wójt wystawił go na aukcję, jednakże w 2018 roku zrezygnowano z tego pomysłu. Obecnie gmina zajmuje się zabezpieczeniem budynku przed dalszą degradacją.

W październiku 2023 roku, tuż przed wyborami, przedstawiciele poprzedniego rządu zorganizowali konferencję pod murami niszczejącego zabytku. Politycy PiS obiecywali wtedy, że po wygranych wyborach odbudowany pałac w Sławikowie znajdzie się na Szlaku Zamków i Pałaców Ziemi Raciborskiej. W programie Prawa i Sprawiedliwości znalazło się także utworzenie Narodowej Agencji Rewitalizacji Dziedzictwa.

„Zastanawiamy się jak tę perełkę ziemi raciborskiej, całego Śląska przywrócić do świetności. Jak uczynić z niej miejsce, by przyjeżdżało tu jak najwięcej ludzi. W niedzielę na konwencji Prawa i Sprawiedliwości w Katowicach pan prezes Jarosław Kaczyński na sam koniec swojego wystąpienia wskazał na jeden z bardzo istotnych punktów naszego programu, żebyśmy dbali o nasze dziedzictwo, takie jak ten zespół pałacowo-parkowy w Sławikowie” – powiedział wtedy ówczesny wiceminister Paweł Jabłoński.

Przedwyborcze obietnice poprzedniego rządu nie doszły do skutku. Gminie Rudnik udało się jedynie pozyskać środki w ramach Rządowego Programu Odbudowy Zabytków - całe 372,4 tys. zł. Pieniądze miały zostać przeznaczone na renowację terenu wokół ruin.

W październiku 2025 roku społecznicy opiekujący się kompleksem przekazali, że powoli znikają krzaki, samosiewki i korzenie, a w ich miejsce powstają ścieżki, klomby i roślinne nasadzenia. Na pałacowym dziedzińcu powstaje scena, która będzie gościć licznie odbywające się tam imprezy. powstały także nowe nasadzenia.

Gdzie szukać pałacu?

Dokładny adres Ruin Pałacu to ul. Parkowa 8, 47-417 Sławików. Według informacji na facebookowej stronie Fundacji Gniazdo pałac można zwiedzać w niedziele od 12.00 do 17.00. Niestety ciężko dostać się tam komunikacją publiczną, najlepiej wybrać się w wycieczkę rowerem lub samochodem. W przypadku tego ostatniego środka transportu problem stanowi ograniczona liczba miejsc parkingowych.

W galerii oglądać możecie zdjęcia autorstwa Adama Rosteckiego wykonane w ramach projektu Mobilne Centrum Digitalizacji Instytutu Korfantego.