Wystawa Arkadiusza Ławrywiańca „Współcześni Żydzi w Polsce” w Narodowym Teatrze Morawsko-Śląskim Jiřího Myrona w Ostrawie

Współcześni Żydzi w Polsce

Fotografia z założenia nie jest w stanie odtworzyć przeszłości. Zawsze pokazuje tylko fragment – wycięty z ciągłości czasu i doświadczenia. To, co było przed i po otwarciu migawki aparatu, pozostaje poza kadrem.
Właśnie w tej fragmentaryczności kryje się siła fotografii Arkadiusza Ławrywiańca. Jego zdjęcia nie próbują rekonstruować historii ani opowiadać jej w sposób domknięty. Zamiast tego zatrzymują pojedyncze momenty, gesty i przestrzenie – takie, w których przeszłość nie znika, lecz trwa w teraźniejszości. Jego fotografie wypełnione są pauzami niczym muzyka, pozostawiają luki, niedopowiedzenia i ciszę, które uruchamiają uważne patrzenie.

Codzienność, rytuały i pamięć spotykają się w obrazach pokazujących współczesne żydowskie życie w Polsce. Zdjęcia nie ilustrują historii, lecz skupiają się na tym, co dzieje się dziś – na relacjach między ludźmi, drobnych gestach i miejscach, w których przeszłość nadal jest obecna.

Na tle innych projektów fotograficznych podejmujących tematykę żydowską prezentowane prace odróżnia odejście od narracji opartych na traumie, rekonstrukcji utraconego świata czy reporterskim zapisie rytuału. Twórczość Arkadiusza Ławrywiańca koncentruje się na teraźniejszości, na doświadczeniu bycia razem i na formach trwania, które nie wymagają spektakularnych gestów ani jednoznacznych opowieści.

Prace powstawały przez ponad piętnaście lat, w trakcie regularnych spotkań i rozmów, opartych na zaufaniu i wzajemnym szacunku. Są efektem czasu spędzonego razem i uważnego bycia z fotografowanymi osobami. Ich intymność nie wynika z przekraczania granic, lecz z zaproszenia fotografa do świata, który zwykle pozostaje niewidoczny dla osób z zewnątrz.
Ważną częścią tej opowieści są również obrazy miejsc naznaczonych historią — synagog, cmentarzy, macew oraz fragmentów miejskiego krajobrazu. To przestrzenie, w których obecność miesza się z brakiem, a to, co widzialne, sąsiaduje z tym, co utracone. Fotografie nie próbują wypełniać tej pustki, lecz pozwalają ją dostrzec.

Fotografie na wystawie Współcześni Żydzi w Polsce nas zapraszają do rozmowy o tym, jak patrzymy, jak pamiętamy i jak opowiadamy o życiu żydowskim dziś. Te zdjęcia nie dają nam gotowych odpowiedzi, ale otwierają przestrzeń dla uważnego spojrzenia, wyobraźni i osobistego doświadczenia widza.

Arkadiusz Ławrywianiec

Urodzony 19 stycznia 1967 roku w Opolu. Jest absolwentem Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Opolu oraz Instytutu Twórczej Fotografii Uniwersytetu Śląskiego w Opawie (Czechy), gdzie obecnie kontynuuję naukę w studium doktorskim. Fotografią zajmuje od 1986 roku, kiedy to wykonał własnoręcznie pierwszą odbitkę. W latach 1994–2015 pracował w „Dzienniku Zachodnim” jako fotoreporter. Od 2016 r. współpracuje z Polską Agencją Fotografów Forum. Od 2009 do 2022 roku uczył w Policealnej Szkole Fotograficznej Fotoedukacja w Katowicach. Od 2010 roku jest członkiem ZPAF. Od 2017 roku pełni funkcję Prezesa Zarządu Związku Polskich Artystów Fotografików Okręg Śląski, a zarazem jest członkiem Zarządu Głównego ZPAF. Autor i współautor wystaw w Polsce i za granicą (Francja, Czechy, Macedonia, Niemcy). W latach 2011 i 2013 był stypendystą Marszałka Województwa Śląskiego w dziedzinie kultury, w 2011 roku otrzymał Nagrodę Prezydenta Miasta Katowice w dziedzinie kultury. Jest pomysłodawcą cyklu wystaw międzynarodowych „OKO Ostrava – Katowice – Opava” oraz cyklu wystaw zbiorowych Okręgu Śląskiego ZPAF „Świadomość kadru”. Prowadzi cykl spotkań pt. „Porozmawiajmy o…” w Galerii Katowice ZPAF Okręg Śląski. Jest współautorem reaktywowanego konkursu Śląska Fotografia Prasowa organizowanego przez Bibliotekę Śląską, w którym to konkursie w latach 2006, 2017, 2018 i 2019 był jurorem, a w latach 2020, 2021, 2022, 2024 i 2025 przewodniczącym kapituły. W latach 2019 i 2020 był jurorem w Polskim Konkursie Fotografii Sportowej. Od 2021 r. jest członkiem międzynarodowego kolektywu fotografów Horizons Collectif. W 2023 uhonorowany został Brązowym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”, nadanym przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Zajmuje się głównie reportażem i dokumentem fotograficznym. Jest autorem albumów fotograficznych: Tajemnice pracowni, Kiduszin Nisuin oraz Żydzi śląscy.

Iwona Germanek