Izba Tradycji Górniczych ma przypominać o historii kopalń Zagłębia Dąbrowskiego i ludziach związanych z górnictwem. W końcu to górnictwo było jedną z głównych sił napędowych rozwoju regionu, zaś kopalnie przez dziesięciolecia kształtowały życie tutejszych miast. Ich historia to nie tylko zakłady przemysłowe, ale również losy pracowników, górnicze zwyczaje i tradycje przekazywane kolejnym pokoleniom.
Od wyremontowanych pomieszczeń do wystawy stałej w niecały rok
Izba Tradycji Górniczych mieści się w budynku filii Ośrodka Kultury w Będzinie przy placu Skarbińskich 1 w Grodźcu. Jej powstanie to inicjatywa Stowarzyszenia Gwarków Zagłębia w Będzinie oraz zagłębiowskiego koła Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Górnictwa.
Pierwszy etap przedsięwzięcia zakończono 27 listopada 2025 roku. Wyremontowano wówczas i zaadaptowano pomieszczenia po dawnej bibliotece. Przygotowanie ekspozycji było kolejnym wyzwaniem, które udało się zrealizować w nieco ponad 10 miesięcy. Uroczystość otwarcia pierwotnie planowano na 26 września, ale została przełożona o dwa tygodnie. To już jutro, w sobotę 10 października 2026 roku.
»Nasza Kopalnia« będzie wystawą stałą. Ma być miejscem, w którym można poznać górniczą przeszłość regionu nie tylko z opisów i archiwalnych dokumentów, ale również poprzez zachowane przedmioty oraz prezentacje multimedialne.
Będą na niej prezentowane zgromadzone przez ten czas eksponaty, choć organizatorzy wciąż poszukują kolejnych. Zapowiadane jest znaczące poszerzenie wcześniejszych zbiorów, wśród których mogliśmy już oglądać choćby mundury górnicze czy makietę kopalni »Grodziec« w skali 1:87.
Uroczystość z orkiestrami górniczymi z Zagłębia Dąbrowskiego i ze Śląska
Organizatorzy zaplanowali przemarsz z udziałem orkiestry dętej Kopalni Węgla Kamiennego »Sośnica« w Gliwicach oraz koncert.
Program wydarzenia:
- 13:30 – zbiórka w pobliżu sklepu »Żabka«, przy skrzyżowaniu ulic Norberta Barlickiego i Marii Konopnickiej;
- następnie przemarsz w asyście Górniczej Orkiestry Dętej z Czeladzi do siedziby Izby Tradycji Górniczych;
- 14:00 – część oficjalna;
- 14:30 – uroczyste otwarcie wystawy;
- 15:30 – koncert Górniczej Orkiestry Dętej Kopalni Węgla Kamiennego »Sośnica« z Gliwic;
- 17:00 – zakończenie.
W programie przewidziano poczęstunek tradycyjną grochówką.
»Ostatnia Barbórka« początkiem »Naszej Kopalni«
Pomysł stworzenia Izby zrodził się w 2019 roku. W maju, w Pałacu Mieroszewskich w będzińskim Gzichowie, otwarto wystawę pod tytułem »Ostatnia Barbórka – historia górnictwa węglowego w Zagłębiu Dąbrowskim«. Przygotowali ją: Leszek Skrzypiec, Joanna Kobryń i Adam Sygacz. Pokazano ponad tysiąc eksponatów, a w ciągu trzech miesięcy ekspozycję odwiedziło ponad trzy tysiące osób.
Wystawa stała się impulsem do stworzenia miejsca, w którym górnicze dziedzictwo regionu będzie można prezentować na stałe.
Realizacja projektu w Grodźcu była możliwa dzięki głosom mieszkańców w kolejnych odsłonach będzińskiego budżetu obywatelskiego. W ramach VII BO inicjatywa zdobyła 322 głosy, a w VIII BO – 226. Pierwsza pula środków pozwoliła wyremontować pomieszczenia, druga posłużyła do przygotowania ekspozycji i wyposażenia.
Za realizację odpowiada Stowarzyszenie Gwarków Zagłębia w Będzinie, które zostało formalnie zarejestrowane 1 marca 2023 roku. Działalność opiera na pracy społecznej swoich założycieli i członków .Jego celami, poza powołaniem i prowadzeniem Izby Tradycji Górniczych, są:
- pielęgnowanie tradycji górniczych regionu,
- chronienie zabytków techniki,
- integrowanie byłych oraz obecnych pracowników sektora górniczego,
- przekazywanie wiedzy o tej części historii Zagłębia Dąbrowskiego kolejnym pokoleniom.
