Georg Ficinus, ten od słynnej kolonii w Rudzie Śląskiej, nie istniał. Za to żył Otto Ficinus, który wielce się zasłużył dla Śląska

Ficinus. Czy to nazwisko znane jest na całym przemysłowym Górnym Śląsku? Nie wiadomo, ale na pewno gdyby zrobić sondę uliczną w Rudzie Śląskiej, Siemianowicach Śląskich i w Tarnowskich Górach, to otrzymalibyśmy na pewno jakąś liczbę pozytywnych odpowiedzi. Źródła głównie wskazują na zasłużonego radcę górniczego, zarządcę majątku Donnersmarcka, Georga, patrona słynnej kamiennej kolonii robotniczej w Rudzie Śląskiej. Szkopuł w tym, że żadnego Georga nie było...

Ficinusa o imieniu Georg, górnośląskiego urzędnika górniczego, zna też Wikipedia, która nie wie skąd pochodził, ale podaje jego prawidłową datę śmierci 3 sierpnia 1880, jednak bez miejsca zejścia.

Do tego skrajnego momentu w życiu każdego z nas, Ficinus przeżył według danych jego żony – więc wiedziała to na pewno - 61 lat i 11 miesięcy. Ale zacznijmy od lewej części skali żywota tego Ficinusa, czyli urodzenia.

Trzeba zacząć od stwierdzenia, które wywoła zdziwienie i niedowierzanie i może być uznane za obrazoburcze, a mianowicie – Georg Ficinus nie istniał.

A kto istniał?

Spod Zgorzelca przez Wrocław do Bytomia i Tarnowskich Gór

Dnia 26 sierpnia 1818 roku Friederike Ficinus, z domu Stricker, zamężna z właścicielem majątku ziemskiego Wilhelmem Ficinusem w Starym Zawidowie (Alt Seidenberg) w obecny powiecie zgorzeleckim, urodziła w tej miejscowości ich syna, któremu w kościele ewangelickim dano imię Otto.

Na Wielkanoc 1838 roku Otto Ficinus zdał maturę w Ewangelickim Miejskim Gimnazjum w Lubaniu, by w następnych latach ukończyć studia prawnicze na Uniwersytecie we Wrocławiu.

Pierwsze zatrudnienie znalazł przy Sądzie Miejskim – poźniejszym Sądzie Powiatowym - w górnośląskim Bytomiu, gdzie bardzo szybko wyróżnił się szczególnymi uzdolnieniami, w wyniku czego został pozyskany przez władze górnicze jako doradca prawny (Justitiar) dla Królewskiego Urzędu Górniczego w Tarnowskich Górach a wkrótce potem został mianowany radcą górniczym.

Zarządca olbrzymiego majątku hrabiego Donnersmarcka

W roku 1857 roku Otto wstąpił jako doradca prawny na służbę u hrabiego Hugona Henckela von Donnersmarcka w Nakle. W roku 1862 został prokurentem, a od 1867 roku, jako generalny pełnomocnik i dyrektor, kierował całym rozległym zarządem hrabiowskich dóbr i zakładów w Prusach i w Austrii. Pomijając krótki pobyt w Siemianowicach, mieszkał w Karłuszowcu (Carlshof), obecnie w granicach Tarnowskich Gór. Od roku 1874 zaczął pełnić 6-letnią kadencję naczelnika urzędu okręgowego (Amtsvorsteher) Nakło.

O postawienie sobie pomnika za życia, zadbał - nieświadom tego – dość wcześnie, gdyż w latach 1860-1867 kierował budową osiedla 16 kamiennych domów dla pracowników wireckiej kopalni „Błogosławieństwo Boże” (Gottessegen), które nosi jego imię do dnia dzisiejszego i od roku 2006 znajduje się na Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego.

Również w Siemianowicach Śląskich zostały ślady jego nazwiska. W roku 1871 Otto Ficinus utworzył tu na bazie szybów „Ficinus” i „Knoff” kopalnię „Laurahütte“, późniejszą kopalnię „Siemianowice”. Zespół dawnej kopalni „Ficinus” (Siemianowice II) - łącznie zachowanych 13 obiektów zabytkowych, znajduje się Gminnej Ewidencji Zabytków.

Otto Ficinus był członkiem Rady Nadzorczej Zjednoczonych Hut Królewska i Laura, prokurentem hrabiowskich Eisenwerke w Wolfsbergu w Karyntii oraz – stan na rok 1873 – szefem 21 kopalń węgla oraz rud cynku i ołowiu od „Alfred” w Bytkowie/Wełnowcu po „Zufall” w Kochłowicach.

Sterbeurkunde Otto Ficinus 1880 Friedrichsgrube
Sterbeurkunde Otto Ficinus 1880 Friedrichsgrube

Ficinus działał również w organizacjach górniczych. Był we władzach wpływowego Górnośląskiego Związku Przemysłowców Górniczo-Hutniczych (Oberschlesischer Berg-und Hüttenmännischer Verein) Katowicach oraz od 1867 w zarządzie Górnośląskiej Kasy Wsparcia Górnictwa Węglowego (Oberschlesische Steinkohlenbergbau-Hilfskasse) w Tarnowskich Górach, której zarząd kierował znaną Górnośląską Szkołą Górniczą (Oberschlesische Bergschule) w Tarnowskich Górach.

"Każdy, kto chciał mu podziękować, był pozornie przyjmowany oschle"

Zacytujmy wspomnienie pośmiertne: „Poprzez swoje długie działanie w obrębie imponującego państwa stanowego Bytom-Siemianowice, radca górniczy Ficinus zyskał wszechstronną znajomość stosunków lokalnych oraz natury ludzkiej. Przy rzadkich uzdolnieniach umysłowych posiadał nadzwyczaj życzliwy i ujmujący charakter, a także niezwykle żywe zainteresowanie dobrem publicznym. On i jego rodzina nieśli pomoc nie tylko w kręgu bliższych znajomych, gdzie dzięki jego wsparciu niejeden talent zyskał wykształcenie, lecz niezależnie od często nadmiernie wyczerpujących prac w jego bezpośrednim zarządzie, które czasami wymagały więcej niż pełni sił męskich, był wszędzie niestrudzenie czynny tam, gdzie należało służyć ogółowi i dobru publicznemu.

To jego energicznemu współdziałaniu należy między innymi zawdzięczać, że w Tarnowskich Górach utworzono szkołę realną (Realschule), w której kuratorium działał również jako zastępca przewodniczącego. Z jego i jego małżonki inicjatywy trzy lata temu założono oddział Ojczyźnianego Związku Kobiet (Vaterländischer Frauen-Zweig-Verein), który pod przewodnictwem pani radczyni górniczej Ficinus w ledwo co przetrwanych latach kryzysu dokonał rzeczy nadzwyczajnych w celu złagodzenia biedy, a jeszcze w ostatnich miesiącach zmarły starał się o doprowadzenie do skutku budowy wielkiego szpitala w Tarnowskich Górach.

Otto Ficinus nie lubił w żaden sposób obnosić się ze swoją działalnością: każdy, kto chciał mu podziękować, był pozornie przyjmowany oschle, a tylko ci, którzy byli mu bliżsi, mieli okazję docenić głębię i ciepło tego szlachetnego usposobienia. Dlatego też pamięć o nim w tym miejscu z pewnością przetrwa znacznie dłużej niż jego ziemska działalność”.

Dwie żony Otto Ficinusa

Wspomniana wyżej pani radczyni górnicza była drugą żoną Otto Ficinusa. Co się stało z pierwszą?

26 kwietnia 1852 r., jeszcze jako sędzia powiatowy w Bytomiu, ożenił się w Brzegu z Wilhelmine Brand, której zgon jako 43-letniej Wilhelmine Ficinus został odnotowany w księdze metrykalnej parafii św. Michała Archanioła w Michałkowicach 21 sierpnia 1860 r.

Informacja o zawarciu małżeństwa Otto Ficinusa z pierwszą żoną
Informacja o zawarciu małżeństwa Otto Ficinusa z pierwszą żoną

Wdowiec Otto Ficunus ożenił się 7 maja 1865 r. z urodzoną 14 listopada 1832 w Budziszynie ewangeliczką Idą Lehmann. 25 maja 1866 r. urodził się im syn Paul Ficinus.

Otto Ficinus zmarł wskutek udaru mózgu 3 sierpnia 1880 r. w Karłuszowcu. Zgon zgłosiła w tym samym dniu w ówczesnym USC Friedrichsgrube (obecnie w zasobach USC Bytom - Sucha Góra) żona Ida Ficinus.

Nekrolog Otto Ficinusa od żony
Nekrolog Otto Ficinusa od żony
Nekrolog Otto Ficinusa od współpracowników
Nekrolog Otto Ficinusa od współpracowników

Pochowany w lesie w Nakle

Krótko przed swoją śmiercią sporządził jeszcze testament, w którym wyraził wolę, by zostać pochowanym w samotnym lesie. Liczący kilkaset osób kondukt pogrzebowy szedł w milczeniu, nad grobem nie było śpiewów ani mów pożegnalnych.

Koresponduje to z zapisem na Wikipedii: „Według lokalnej tradycji, został pochowany na terenie parkowego lasu przylegającego do pałacu w Nakle – nieopodal dawnej trasy konnych przejażdżek hrabiego. W zaroślach tego parku do dziś znajduje się opuszczony grób, który mieszkańcy identyfikują jako mogiłę Georga Ficinusa. Choć nagrobek jest skromny i częściowo zatarty, pamięć o radcy górniczym Ficinusie przetrwała w okolicy dzięki przekazom ustnym”.

Ida Ficinus po śmierci męża przeniosła się do Drezna. Paul Ficinus wybrał karierę wojskowego. Zmarł 25 lutego 1908 w nadreńskim Hamminkeln.

Nekrolog Paula Ficinusa z 1908 r.
Nekrolog Paula Ficinusa z 1908 r.

Z zawartego z Alwine Rigaud w Wesel w roku 1893 małżeństwa urodziło się dwoje dzieci:

  • Rolf Ficinus 1896-1963,
  • Eva Ficinus 1901-1992.
Szpital Donnersmarck

Może Cię zainteresować:

Maciej Mischok. Historia pewnej fotografii. Zapomniana historia księżnej Katarzyny Henckel von Donnersmarck

Autor: Maciej Mischok

03/08/2025

Pałac Rheinbabenów, Siemianowice Śląskie

Może Cię zainteresować:

Siemianowice wielkich przemysłowców. Gdzie szukać śladów rodów Donnersmarcków, Rheinbabenów, Hohenlohe-Öhringenów

Autor: Katarzyna Pachelska

11/06/2023

Kolonia Robotnicza Ficinus w Rudzie Śląskiej

Może Cię zainteresować:

Ficinus: najstarsze osiedle robotnicze na Śląsku jest inne niż wszystkie. Kamień zamiast cegły stwarza niepowtarzalny klimat

Autor: Grzegorz Lisiecki

06/05/2025

Subskrybuj ślązag.pl

google news icon
Reklama