W czwartek, 3 września, przypada 46. rocznica podpisania porozumienia jastrzębskiego – trzeciego, po gdańskim i szczecińskim, dokumentu kończącego masowe strajki z lata 1980 roku. To właśnie w Jastrzębiu‑Zdroju komunistyczna władza zgodziła się na postulaty górników dotyczące warunków pracy i życia, a historycy podkreślają, że solidarnościowe protesty na Śląsku znacząco wpłynęły na tempo i skuteczność negocjacji prowadzonych w Gdańsku i Szczecinie. Podpisanie porozumienia jastrzębskiego przypieczętowało wcześniejsze ustalenia i stało się jednym z fundamentów późniejszej „Solidarności”.
W tę rocznicę, 3 września o godzinie 17.00, Muzeum w Gliwicach zaprasza do Willi Caro na debatę z udziałem trzech ważnych przedstawicieli antykomunistycznej opozycji związanych z Gliwicami i Górnym Śląskiem – Marka Kempskiego, Andrzeja Jarczewskiego i Janusza Steinhoffa. Ich biografie są istotną częścią najnowszej historii miasta, regionu i kraju.
O czym będą rozmawiać uczestnicy?
Debata skupi się na doświadczeniach sierpnia i września 1980 roku – czasie, który dla wielu działaczy był momentem przełomowym. Uczestnicy wrócą do wspomnień z okresu strajków, opowiedzą o swojej roli w wydarzeniach, o emocjach i odpowiedzialności, jaka towarzyszyła działaniu w centrum historycznych przemian. Pojawią się pytania o to, jak patrzą na tamten czas po 46 latach, jakie refleksje im dziś towarzyszą i czy czują się przede wszystkim przedstawicielami antykomunistycznej opozycji, czy świadkami historii.
Spotkanie poprowadzi Józef Krzyk – historyk i dziennikarz.
Debata będzie dostępna również on‑line, za pośrednictwem muzealnego profilu na Facebooku.
Część większego projektu edukacyjnego
Wydarzenie odbywa się w ramach projektu „Między czerwcem ’56 a sierpniem ’80 – wystąpienia robotnicze w Gliwicach i na Górnym Śląsku”, poświęconego społecznemu sprzeciwowi wobec władz komunistycznych w regionie. Projekt otrzymał 40 tys. zł dofinansowania z programu „Patriotyzm Jutra. Wielkie Rocznice” Muzeum Historii Polski.
Jego celem jest nie tylko przypomnienie kluczowych wydarzeń – Poznańskiego Czerwca 1956, protestów Czerwca ’76 czy strajków lipca i sierpnia 1980 – lecz także pokazanie specyfiki gliwickiego środowiska opozycyjnego. W mieście Politechniki Śląskiej przez dekady spotykały się doświadczenia robotnicze, akademickie i inteligenckie, tworząc unikalny lokalny krajobraz oporu.
Projekt obejmuje również spacery edukacyjne śladami gliwickiej opozycji, wycieczki do Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności oraz warsztaty historyczne dla młodzieży, które ruszą w połowie września.
Kontynuacja działań muzeum
Debata jest kolejnym wydarzeniem w cyklu „zasłużeni dla historii oporu społecznego w regionie”. W czerwcu w Willi Caro odbył się wykład poświęcony Władysławowi Suleckiemu – górnikowi KWK „Gliwice”, współzałożycielowi Wolnych Związków Zawodowych z 1978 roku, jednej z pierwszych niezależnych organizacji pracowniczych w PRL.
Patronat honorowy nad projektem objęła Katarzyna Kuczyńska‑Budka, Prezydent Miasta Gliwice. Autorami przedsięwzięcia są dr Ewa Chudyba oraz Leszek Jodliński, dyrektor Muzeum w Gliwicach.
Skrócone biogramy uczestników debaty:
Marek Kempski - w latach 1981-1989 pracownik KWK Sośnica. Od 1982 r. współpracownik „Manifestacji Gliwickiej”, następnie RKW. Od 1985 r. kolporter oraz współredaktor czasopisma „Wokół Nas”. W II 1989 r. uczestnik II Walnego Zgromadzenia Działaczy NSZZ „Solidarność” Regionu Śląsko-Dąbrowskiego w Ustroniu. W 1989 r. wiceprzewodniczący Komisji Zakładowej w swoim zakładzie pracy. W latach 1989-1997 oddelegowany do pracy w Zarządzie Regionu. Od 1992 r. do 1997 r. przewodniczący Zarządu Regionu Śląsko-Dąbrowskiego NSZZ "Solidarność". W latach 1997-1999 wojewoda katowicki, 1999-2000 wojewoda śląski.
Andrzej Jarczewski - uczestnik protestów studenckich w marcu '68 w Gliwicach, od IX 1980 w „S”; w 1981 członek Zarządu Komisji „S” w IA PŚ; w XI 1981 uczestnik na PŚ studenckiego strajku solidarnościowego ze studentami radomskiej WSI; w 1981 redaktor techniczny, autor w tygodniku „Informator NSZZ «S» Politechniki Śląskiej”; działacz Gliwickiej Delegatury „S”, od 13 XII 1981 Drugiego Garnituru Gliwickiej Delegatury „S”. Od 1982 założyciel i szef Akademickiej Grupy Oporu na PŚ (wydawcy pisma „AGO”, druk „Manifestacji Gliwickiej”, okresowo „Tygodnika Wojennego”), 1982-1983 redaktor „Manifestacji Gliwickiej” i „Stanu Ducha” 25 IX 1985 aresztowany, skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w Gliwicach na 2 lata więzienia, zwolniony 5 IX 1986 na mocy amnestii. 1989-1991 członek Gliwicko-Zabrzańskiego KO „S”, 1990-1991 przewodniczący Gliwickiego KO „S”. W XII 1989 z grupą działaczy doprowadził do wyboru (jeszcze przez Miejską Radę Narodową) pierwszego w Polsce prezydenta miasta z „S”, Zbigniewa Pańczyka. W 1990 członek założyciel PChD. 1994-2002 wiceprezydent Gliwic. Klucznik Radiostacji Gliwickiej.
Janusz Steinhoff - doktor nauk technicznych, specjalista z zakresu przeróbki kopalin. Absolwent i długoletni pracownik naukowy Politechniki Śląskiej. Autor wielu publikacji z zakresu ekonomii, górnictwa i energetyki. Założyciel i działacz podziemnych struktur uczelnianych NSZZ Solidarność. W trakcie obrad Okrągłego Stołu pełnił z ramienia „Solidarności” funkcję eksperta w zakresie górnictwa i ochrony środowiska. Honorowy obywatel Miasta Gliwice. Poseł na sejm X, I i III kadencji, wicepremier RP w rządzie Jerzego Buzka, wieloletni przewodniczący Rady Regionalnej Izby Gospodarczej w Katowicach.
(źr. Muzeum w Gliwicach)
Może Cię zainteresować:
Tragiczny wypadek na autostradzie A1. Ciężarówka zderzyła się z pojazdem obsługi autostrady
Może Cię zainteresować:
