4 sierpnia przypada rocznica urodzin Kazimierza Świtonia, jednego z najbardziej rozpoznawalnych działaczy antykomunistycznej opozycji na Górnym Śląsku. Urodzony w 1931 roku w Katowicach, przez kilkanaście lat prowadził konsekwentną działalność, która doprowadziła do powstania pierwszych struktur Wolnych Związków Zawodowych w Polsce.
W młodości pracował w kilku zakładach regionu – m.in. w Szpitalu Klinicznym, Hucie Ferrum, Fabryce Superfosfatu oraz Zakładzie Usług Radiowo‑Telewizyjnych. Od 1967 roku prowadził w mieszkaniu warsztat naprawy sprzętu RTV, który później stał się miejscem jego aktywności opozycyjnej.
Pierwsze działania o charakterze protestu wobec władz PRL podjął w 1976 i 1977 roku, kierując listy do instytucji państwowych. W maju 1977 uczestniczył w głodówce zorganizowanej przez KOR w kościele św. Marcina w Warszawie, wyrażając sprzeciw wobec represji wobec robotników Radomia i Ursusa.
4 sierpnia 1977 roku – w dniu swoich urodzin – założył w mieszkaniu Punkt Konsultacyjno‑Informacyjny Ruchu Obrony Praw Człowieka i Obywatela (ROPCiO). Jesienią tego samego roku był sygnatariuszem oświadczenia ROPCiO dotyczącego obrad KBWE w Belgradzie.
21 lutego 1978 roku współtworzył w Katowicach pierwszy Komitet Pracowniczy, a następnie Komitet Założycielski Wolnych Związków Zawodowych. W kolejnych miesiącach był wielokrotnie zatrzymywany, skazywany na krótkotrwały areszt, a władze cofnęły mu zezwolenie na prowadzenie warsztatu usługowego. Od sierpnia 1978 roku działał w redakcji niezależnego miesięcznika „Ruch Związkowy”.
W październiku 1978 został zatrzymany pod zarzutem pobicia funkcjonariuszy MO. 2 marca 1979 roku skazano go na rok więzienia, z którego zwolniono go warunkowo dzień później. W grudniu 1978 został dokooptowany do Rady Sygnatariuszy ROPCiO. Do sierpnia 1980 prowadził samotną działalność w ramach WZZ i był sygnatariuszem Karty Praw Robotniczych.
Brał udział w kolejnych akcjach protestacyjnych, m.in. w głodówce w Bazylice Piekarskiej w 1979 roku oraz w głodówce solidarnościowej w Podkowie Leśnej w maju 1980. Od września 1980 działał w „Solidarności”, pełniąc funkcje w strukturach Huty Katowice i MKZ Katowice. W marcu 1981 został usunięty z Zarządu MKZ.
Świtoń był rozpracowywany przez aparat bezpieczeństwa m.in. w ramach SOR „Emisariusz”.
13 grudnia 1981 roku został internowany. Przetrzymywano go w KM MO w Katowicach, a następnie hospitalizowano w Bytomiu. Zwolniono go 6 lutego 1982 ze względu na stan zdrowia. W kolejnych latach uczestniczył w demonstracjach rocznicowych pod krzyżem przy KWK „Wujek”.
W grudniu 1983 roku został zatrzymany podczas próby wmurowania tablicy upamiętniającej górników „Wujka”. Aresztowano go na dwa miesiące, a sprawę umorzono na mocy amnestii w lipcu 1984 roku. W drugiej połowie lat 80. działał w strukturach „Solidarności”, uczestniczył w strajkach i współtworzył Komitet Budowy Pomnika Górników Poległych 16 grudnia 1981 roku.
W latach 1989–1991 przewodniczył Społecznemu Komitetowi Budowy Pomnika ku czci górników „Wujka”. W III RP działał w Chrześcijańsko‑Demokratycznym Stronnictwie Pracy, a w latach 1991–1993 był posłem na Sejm I kadencji.
W 1998 roku Kazimierz Świtoń zainicjował akcję ustawiania krzyży na tzw. żwirowisku – terenie po dawnym wyrobisku żwiru, położonym w bezpośrednim sąsiedztwie byłego obozu Auschwitz I, lecz poza jego historycznymi granicami. Obszar ten znajdował się w strefie ochronnej wokół Miejsca Pamięci i był przedmiotem sporów dotyczących form upamiętnienia. Działania Świtonia były reakcją na planowane usunięcie krzyża papieskiego ustawionego tam po mszy Jana Pawła II w 1979 roku i doprowadziły do międzynarodowej dyskusji o sposobach upamiętniania ofiar obozu.
(na podstawie biogramu Kazimierza Świtonia w Encyklopedii Solidarności autorstwa Jarosław Neji)
Może Cię zainteresować:
6 lipca: Dzień Jana Husa. Dlaczego ta czeska rocznica jest ważna także dla Śląska?
Może Cię zainteresować:
