Cykl wykładów popularnonaukowych pod nazwą „Śląskie Konteksty. Nauka, historia i współczesność” odbywa się od połowy lutego w Muzeum Hutnictwa Cynku „Walcownia” w Katowicach Szopienicach (ul. 11 Listopada 50). Wstęp na wszystkie wydarzenia jest bezpłatny, ale Walcownia prosi o zapisywanie się na wykłady, bo liczba miejsc jest ograniczona: tel. 727 600 186, mail walcownia@muzeatechniki.pl
- Projekt jest interdyscyplinarną platformą prezentacji rzetelnej wiedzy naukowej dotyczącej historii Górnego Śląska oraz współczesnych konsekwencji jego przemysłowej przeszłości, widocznych w sferze środowiskowej, zdrowotnej, społecznej i kulturowej - mówi dr Ewa Mackiewicz, dyrektor Muzeum Hutnictwa Cynku Walcownia.
Będąc już w Walcowni, warto przy okazji zwiedzić ten obiekt, bo to ostatnia autentyczna pozostałość po Hucie Metali Nieżelaznych Szopienice.
Bilety na dodatkowe zwiedzanie po wykładzie:
35 zł - bilet normalny
30 zł - bilet ulgowy/senior
27 zł - bilet z Kartą Seniora
105 zł - bilet rodzinny (2+2)
Harmonogram najbliższych wykładów
Piątek 6.03.2026, godz. 18:00
"Metale w szopienickich glebach; czy nadal są realnym zagrożeniem dla środowiska?” - dr hab. Jerzy Cabała
Dr hab. Jerzy Cabała, prof. UŚ
Geolog, pracownik naukowy Instytutu Nauk o Ziemi, Wydziału Nauk Przyrodniczych Ziemi Uniwersytetu Śląskiego. Badania naukowe dotyczące geologii złóż rud metali, mineralogii i geochemii środowiskowej, zanieczyszczeń gleb i atmosfery metalami ciężkim, przemian (bio)geochemicznych w glebie, historii eksploatacji złóż rud metali. Autor ponad 100 publikacji na temat występowania metali ciężkich w glebach i odpadach na terenach przemysłowych, mineralogii i geochemii rud Zn-Pb, oceny źródeł zanieczyszczeń na podstawie badań izotopów Pb, Tl, Zn, środowiskowych badań geofizycznych. Wykłady z:geologii i ekonomiki złóż, geologii ekonomicznej, oceny oddziaływania na środowisko, odpadów przemysłowych i ich wpływu na środowisko.
Piątek 20.03.2026, godz. 18:00
"Ołów, dym i filtry: jak naprawdę działała produkcja metali ciężkich” - dr inż. Oktawian Bialas
Dr inż. Oktawian Bialas łączy popularyzację wiedzy o przemyśle Górnego Śląska z zaawansowanymi badaniami w inżynierii materiałowej i biomateriałach. Współpracował z Muzeum Walcowni Cynku w Katowicach oraz pełnił funkcję konsultanta ds. hutnictwa przy produkcji serialu „Ołowiane dzieci”. Jest adiunktem w Laboratorium Badania Materiałów na Wydziale Mechanicznym Technologicznym Politechniki Śląskiej, gdzie prowadzi badania nad strukturą i własnościami stopów tytanu i TiAu dla zastosowań biomedycznych, obejmujące powierzchniową modyfikację laserową i wytwarzanie powłok poprawiających kompatybilność biologiczną.
Jako kierownik i wykonawca projektów NCN zajmuje się interakcją lasera z materiałami wieloskładnikowymi, wykorzystując symulacje numeryczne, mikroskopię SEM/EDS oraz analizy tribologiczne, w tym również badania materiałowe przedmiotów historycznych i zabytków. Doświadczenie zdobywał podczas staży badawczych w laboratoriach we Francji, Niemczech i na Słowacji. Jest autorem patentu oraz publikacji naukowych w czasopismach o zasięgu międzynarodowym.
Piątek 10.04.2026, godz. 18:00
"Ocalić od ołowiu, ocalić od zapomnienia. Prawdziwa historia prof. Bożeny Hager-Małeckiej i dziedzictwo jej rodziny" - Stanisław Torbus
Stanisław Torbus. Politolog, samorządowiec i działacz społeczny z Tarnowskich Gór, pełniący m.in. funkcje wicestarosty oraz członka Zarządu Powiatu Tarnogórskiego. Absolwent Uniwersytetu Śląskiego oraz Studium Retoryki Uniwersytetu Jagiellońskiego.Od wielu lat działa na rzecz ochrony i popularyzacji dziedzictwa historycznego Śląska. Jako menedżer projektu „Tarnogórzanie dla Pamięci” doprowadził do postawienia w Tarnowskich Górach pomników upamiętniających dawną synagogę oraz cmentarz ewangelicki. Stale opiekuje się również lokalnym cmentarzem żydowskim. Jest inicjatorem międzypokoleniowego programu „Memento”, w ramach którego uczniowie tarnogórskich szkół przeprowadzają wywiady z naocznymi świadkami najważniejszych wydarzeń z historii Śląska. Aktywnie uczestniczy w debatach o tożsamości regionu - w 2022 roku zainicjował skuteczną obronę patronatu Jerzego Ziętka nad Górnośląskim Centrum Rehabilitacji „Repty”.Prywatnie wnuk prof. Bożeny Hager-Małeckiej. Konsekwentnie pielęgnuje pamięć o zasłużonym dla Śląska rodzie Hagerów. Dzięki jego staraniom oraz współpracy z muzeami w Zabrzu i Tarnowskich Górach, udało się doprowadzić do wydania odnalezionego pamiętnika Bronisława Hagera zatytułowanego „Moja droga do wolności”.
Piątek 17.04.2026, godz. 18:00
"Środowiskowe narażenie dzieci na metale ciężkie zawarte w glebach placów zabaw w Katowicach-Szopienicach” - dr hab. Grzegorz Dziubanek
Grzegorz Dziubanek: doktor habilitowany nauk o zdrowiu, Profesor Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach, Prodziekan ds. Studenckich Wydziału Zdrowia Publicznego w Bytomiu oraz Kierownik Katedry Zdrowia Środowiskowego ŚUM. Zainteresowania naukowo-badawcze skupia wokół środowiskowych uwarunkowań zdrowia oraz oceny środowiskowego ryzyka zdrowotnego. Autor licznych prac naukowych w zakresie wpływu zanieczyszczeń powietrza, metali ciężkich oraz chlorowcopochodnych trwałych zanieczyszczeń organicznych na zdrowie. Nauczyciel akademicki z dużym doświadczeniem zawodowym, promotor wielu prac dyplomowych dotyczących zdrowia środowiskowego oraz zarządzania ryzykiem zdrowotnym.
