Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia funkcjonuje od 1 stycznia 2018 roku. W jej skład wchodzi 41 miast i gmin o łącznej powierzchni 2,5 tys. km kw., w których mieszka 2,3 mln mieszkańców. Od wielu lat wskazywano, że należy rozszerzyć kompetencje GZM i udało się to dopiero przy przyjęciu projektu ustawy o związku metropolitalnym w województwie pomorskim. Rada Ministrów przyjęła ten projekt w środę, 8 kwietnia 2026 r. Jeszcze przed posiedzeniem rządu premier Donald Tusk zwrócił uwagę, że to ważny i długo oczekiwany moment zarówno dla Pomorza, jak i dla Śląska.
Nowe kompetencje Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii
Projekt ustawy przewiduje rozszerzenie katalogu zadań Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii, które obecnie zajmuje się przede wszystkim organizacją transportu publicznego czy promocją. Zgodnie z zaproponowanymi przepisami związek metropolitalny będzie obowiązkowo realizował zadania publiczne w zakresie:
- polityki rozwoju,
- kształtowania ładu przestrzennego,
- publicznego transportu zbiorowego na obszarze związku,
- mobilności miejskiej,
- adaptacji do zmian klimatu,
- promocji związku i jego obszaru.
Jednocześnie Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia będzie mogła realizować zadania z zakresu:
- promocji zatrudnienia, łagodzenia skutków bezrobocia i aktywizacji zawodowej,
- prowadzenia centrów usług społecznych,
- polityki innowacyjnej,
- wspierania i rozwoju edukacji, wspierania szkolnictwa wyższego, dofinansowywanie badań,
- rozwoju kultury i ochrony dziedzictwa kulturowego obszaru związku metropolitalnego,
- realizacji inwestycji celu publicznego w zakresie gospodarki komunalnej,
- prowadzenia centrów usług wspólnych,
- organizowania formy doradztwa oraz podnoszenia kompetencji pracowników samorządowych.
Wojewoda śląski: Te zmiany przyczynią się do dalszej integracji i wzmocnienia Metropolii
- Ustawa, która z jednej strony tworzy metropolię na Pomorzu, a z drugiej wprowadza istotne zmiany w funkcjonowaniu metropolii w województwie śląskim, stanowi odpowiedź na postulaty zgłaszane przez samorządowców oraz przedstawicieli naszej aglomeracji po ośmiu latach jej działania. Nowelizacja przede wszystkim rozszerza katalog zadań obligatoryjnych Metropolii, dzięki czemu może ona stać się organizmem realnie odpowiadającym za podnoszenie jakości usług publicznych, z których korzystają mieszkańcy naszego regionu. To jest bardzo dobra wiadomość dla wszystkich. Wierzę, że te zmiany przyczynią się do dalszej integracji i wzmocnienia Metropolii – zaznaczył wojewoda śląski, Marek Wójcik.
Przedstawiciele Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii zaznaczają, że dzięki zmianom w ustawie Metropolia zyska narzędzia do prowadzenia bardziej kompleksowej polityki, łączącej rozwój przestrzenny, gospodarczy, społeczny i środowiskowy.
- Przyjęcie projektu ustawy to bardzo ważny moment dla Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii. Od początku jej powstania podkreślamy potrzebę budowania silnego, zintegrowanego obszaru, zdolnego do prowadzenia spójnej polityki rozwojowej w skali całej Metropolii. Te zmiany realnie nas do tego przybliżają – podkreślił przewodniczący zarządu GZM, Kazimierz Karolczak. - Mówimy o regionie, który przechodzi jedną z największych transformacji gospodarczych w Europie. Aby była ona skuteczna i abyśmy mogli odpowiednio reagować na wyzwania, takie jak depopulacja, potrzebne są narzędzia umożliwiające działanie ponad granicami pojedynczych miast – w sposób skoordynowany, długofalowy i oparty na wspólnych priorytetach – dodał Karolczak.
W GZM podkreślają, że nowe kompetencje powinny się przełożyć na przyspieszenie inwestycji oraz lepszą koordynację działań w skali całej Metropolii.
- Rozszerzenie kompetencji daje Metropolii realne narzędzia do skutecznego zarządzania całym naszym obszarem. Do naszych dotychczasowych zadań w obszarze transportu, planowaniu przestrzennym czy polityce rozwoju, a jednocześnie możemy działać w nowych obszarach, takich jak edukacja, kultura czy gospodarka odpadami, co pozwoli lepiej organizować współpracę samorządów i sprawniej realizować inwestycje – stwierdził Maciej Gramatyka, prezydent Tychów i przewodniczący Zgromadzenia GZM.
Władze GZM zaznaczają, że nowe regulacje mają szczególne znaczenie w kontekście wyzwań stojących przed regionem, takich jak transformacja gospodarcza, rozwój nowoczesnych sektorów, zmiany demograficzne czy poprawa jakości życia mieszkańców. Dodają, że rozszerzenie kompetencji pozwoli lepiej wykorzystać potencjał współpracy między samorządami oraz usprawni realizację projektów i inwestycji wymagających koordynacji w skali całego obszaru metropolitalnego.
