Łaziski Wezuwiusz
Historia Hołdy Skalny zaczęła się 114 lat temu, czyli w 1912 roku. Rosła przez 86 lat do roku 1998, aż osiągnęła wysokość 389 metrów nad poziomem morza. Skalny zajmuje powierzchnię 30 ha, a jego kubatura to 10 mln m3. Jest najbardziej rozpoznawalnym elementem łaziskiego krajobrazu. Kojarzą go wszyscy, którzy mieli okazję przejechać się Wiślanką, czyli DK81.
Budulca Skalnemu dostarczała kopalnia „Bolesław Śmiały”. Oczywiście nie brakowało w nim związków żelaza i siarki, które, utleniając się, doprowadzały do regularnych samozapłonów zwałowiska. Proces gaszenia hałdy rozpoczął się dopiero pod koniec XX wieku. Wcześniej sięgano po pomoc ekspertów ze Szwecji oraz USA – ci nie zdecydowali się podjąć tego ambitnego zadania. Lokalni eksperci musieli wskazać się kreatywnością. Do wnętrza zwałowiska wtłaczano wodę z popiołem, jednocześnie rekultywowano i uszczelniano ją na powierzchni.
Ostatecznie łaziskiego „Wezuwiusza” udało się ugasić w 2004 roku, co uczczono piknikiem. Teraz na Hołdzie Skalny jest nawet staw z molo i tabliczka informująca o wysokości, na której się znajdujemy, symboliczny wagonik z węglem z KWK „Bolesław Śmiały”. Oczywiście powiewać musi ślonsko fana. Ze Skalnego widać zjawiskową panoramę śląskich miast. Można dostrzec Elektrownię Halemba, mikołowskie brutale na Recie, wyłaniające się na południu Beskidy, a przy odrobinie szczęścia – nawet Tatry. Największe wrażenie robią jednak dymiące u podnóża hałdy kominy elektrowni Łaziska.
Jak nie Skalny, to Waleska...
Waleska to dziś jedno z popularniejszych miejsc spacerowych w Łaziskach Górnych, a jej nazwa nawiązuje do postaci kobiety związanej z przemysłową historią Górnego Śląska. Dla osób, które nie planują dłuższej wyprawy na hałdę Skalny, mniejsza i młodsza Waleska stanowi łatwiej dostępną alternatywę. Z jej szczytu rozciąga się widok na znaczną część miasta.
Hałdę zaczęto formować w 1994 roku na obszarze o powierzchni 18 hektarów, częściowo obejmującym teren dawnego pola górniczego kopalni „Martha Valeska”. Nazwa zakładu pochodziła od córek jego założyciela, Franza von Wincklera, który uruchomił kopalnię w 1834 roku. Po jego śmierci zarządzanie przejęła jedna z córek – Valesca von Thiele-Winckler.
Wraz z mężem, Hubertem Gustavem von Thielem, znacząco rozwinęła rodzinny majątek, przyczyniając się do rozwoju gospodarczego regionu, w tym obszaru dzisiejszych Katowice. Małżeństwo angażowało się także w działalność społeczną, m.in. wspierając dialog między społecznościami religijnymi na Górnym Śląsku. Ich córką była znana bytomska działaczka społeczna Eva von Thiele-Winckler.
Choć sama kopalnia przestała istnieć jeszcze przed powstaniem hałdy, pamięć o jej historii przetrwała m.in. w nazwie ulicy oraz samego wzniesienia. Do budowy Waleski także wykorzystano materiał z „Bolka”. Początkowo inwestycja budziła obawy wśród mieszkańców, zwłaszcza ze względu na doświadczenia związane z wygaszaniem hałdy Skalny. Mimo rekultywacji, obiekt do dziś sporadycznie emituje nieprzyjemne zapachy.
Obecnie Waleska cieszy się dużą popularnością wśród mieszkańców Łazisk i okolic. Jej atutem jest zielone otoczenie oraz sąsiedztwo Wierzyska – wzniesienia chętnie odwiedzanego przez spacerowiczów i rowerzystów.
Wielkanocny spacer we Wrotach Piekieł
Łaziska niegdyś otrzymały przydomek Wrota Piekieł. Nad miastem przez lata unosiła się chmura dymu z zakładów i tlącej się hołdy. Teraz zniszczony przez industrię krajobraz jest przykładem tego, że natura zawsze wraca po swoje. Zielone, porośnięte krzewami zbocza hałd przyciągają spacerowiczów i amatorów fotografii. Gazeta Łaziska oraz Miejski Ośrodek Sportu Rekreacji regularnie organizują wyprawy na Hołda. Jest też impreza HołdaRun i spacery botaniczne. Na Skalnym nagrano nawet film science fiction „W nich cała nadzieja”, a potem na jego zboczu odbyła się premiera dla mieszkańców Łazisk. Wszystko to dzieje się na obiekcie stanowiącym formalnie wciąż jeszcze teren działającej kopalni. Pełna rewitalizacja hołdy możliwa będzie za ok 50 lat. Póki co oficjalne wejścia i imprezy są odbywają jedynie za zgodą właściciela zwałowiska, czyli KWK „Bolesław Śmiały”.
Może Cię zainteresować:
