Nowy SileSłownik

SileSłownik mo już swoja forma na nojbliższe lata. Mocie przistymp do 50 tysiyncy hasoł zbudowanych ze informacyji z rozmajtych naukowych i popularnonaukowych zdrzōdoł. Inksze zdrzōdła niykedy sōm przidowane ekstra, jak dopołniajōm tego, co jakoś jedna publikacyjo podała.

Na zicher musza na nowo rozpisać kōńcōwki ôdmiany. Dzisiej we takich słowach jak btp. „rojber” mogymy ôbejzdrzeć kōńcōwki „-ra, -rowi” itd. Myśla, że to je niy doś klarowne, bo idzie pōmyśleć, że ôdmiyniōmy „rojbera”, „rojberowi”. Bez to trza bydzie kōńcōwki zmiynić na „-bra, -browi” itd., żeby było wiadōmo, ô co gynau sie rozchodzi.

Nowy Korpus Ślōnskij Mŏwy

Robia tyż teroz nad norzyńdziym, co bydzie kōnwertować stare ślōnske zopisy na ślabikorzowy. Chocioż na świecie je pora takich rozwiōnzań, to ône sie spiyrajōm na tym, że we danym jynzyku je wykoz słōw, jak sie je pisało downij, a jak teroz. We ślōnskim tego niy mōmy, tōż muszymy swōj kōnwerter zbudować tak, żeby ôn robiōł to samo, ale pōłinteligyntnie ze prawidłami. Tōż jak ôboczy „łostuda”, to mo nojprzōd zmiarkować, że sie rozchodzi ô „ôstuda”, a po kōntekście dojś do tego, jeźli to je fto? co? „ôstuda” abo kogo? co? „ôstudã”.

Bez to, że niy mōmy wielu fertich rozwiōnzań, co je majōm sroge jynzyki, trza ekstra we tym norzyńdziu rozpisać likwidacyjo szumōw we tekście. We swojim dōmowym korpusie mōm ślōnske artykuły ze cajtōngōw ze piyrszyj połowy XX wieku. Ône w sumie sōm 800 tys. słōw sroge (cołki korpus na Sillingu to je ino 300 tys. słōw wiyncyj), tōż dobrze by je było skōnwertować i dodać na strōna. To je ale stary, niyklarowny durk, tōż przi przerobianiu do zwykłego tekstu wyszło połno szumōw (btp. „wid*za” zamiast „widza”). Trza to wszysko ôkludzić, niż bydzie to szło ôpublikować.

Skirz tego, że take norzyńdzie mo poznować kōntekst, jo myśla, że bez problymu bydzie szło mu dodać tagowanie tekstu. To je we korpusowyj lingwistyce spōsōb dopisowanio gramatycznych informacyji do korpusu. Skuli tego potym idzie szukać niy ino podug kōnkretnych słōw, ale btp. zaroz cołkij ôdmiany danego słowa („poszoł”, „poszła”, „pōdzie” itd.) abo tyż rachować rozmajte statystyki, jak wiela razy po „na” przichodzi miyjscownik („na stole”), a wiela razy biernik („na stōł”).

Nowe możliwości

Mieć taki tagowany – abo mōm pedzieć naukowo: anotowany – korpus to je ôgrōmy krok do przodku. Po stworzyniu takigo zbioru już je ino kōncek do tego wszyskigo, co majōm sroge jynzyki: gynerowanie mowy ze tekstu, rozumiynie ludzkigo godanio i spisowanie go do tekstu, piyrsze wielke jynzykowe modele, korektory gramatyki itd.

Ôkrōm interaktywnych norzyńdzi mieli by my wtynczos baza do tworzynio lepszych materyji do nauki jynzyka. Sōm SileSłownik by skirz tego mioł przistymp do pokazowanio we hasłach przikładōw użycio szukanego słowa we zdaniu.

Pado sie, że jynzykōw na świecie je kole siedym tysiyncy. Takich ale, co majōm anotowane korpusy ze rozpisanōm składniōm je mynij jak dwiesta. Forsztelujcie sie, kaj to postawi ślōnski jynzyk. Wkludzynie go do tego cyfrowego świata do nōm tyż barzij dziynny kapitoł: wiarogodność i prestiż, a ś nimi widoczność na świecie.

Za ciekawościōm ôd świata może tyż przijś sparcie. Cołki świat bydzie pytoł, czymu we Polsce je jedyn ze nojlepij ôpisanych jynzykōw, a państwo go nijak niy spiyro. Bydzie tyż pytoł, jak to możliwe, że niyspiyrany jynzyk je tak dobrze ôpisany. My bydymy mogli sie wtynczos asić, wiela to Ślōnzok poradzi zrobić, jak sie go zaufryjguje, a świat bydzie patrzoł, jak nōm pōmōc, bo wszyscy radzi patrzōm na słabszych walczyć do kōńca.

Trza robić

Tukej ftoś może pedzieć, że przeca poprowka polskigo gezecu ô myńszościach prawie przeszła bez parlamynt, tōż toć, że je spiyrany i uznowany. Ino że musi ja jeszcze podpisać prezydynt, a przeca niy ma sie co ôszydzać, że to zrobi. Na bezrok we listopadzie bydzie do tego welōnek i jak sie polskij prawicy niy trefi jakoś wielko katastrofa, to potym ô lecyjake financowanie bydzie fest ciynżko. I to skuli tego musi na nos dać pozōr świat.

Bez to trza robić. Niy godać, niy klajturzić we internecie, niy kwiynczeć, ino uczyć sie, budować i tworzić. Jeźli my, Ślōnzocy, sie tyla naklycymy, że my sōm ôd roboty, to szereda my winni widzieć za coś blank niyślōnskigo. Ino tak zbudujymy porzōmno kultura naôbkoło naszego jynzyka, żeby mōg jak rowny stoć kole srogich jynzykōw tego świata.

Tōż bydźcie zicher, że jo latoś byda budować. Chcioł bych, żeby na kōniec roku na Sillingu bōł anotowany, dwumilijōnowy korpus i słownik, co poradzi pokazować przikłady użycio hasoł we zdaniu. Przi tym zôbowiōnzoł żech sie przed patrōnami, że byda kożdy miesiōnc przekłodać jakoś krōtko literacko forma, tōż we Bibliotyce Silling bydzie we grudniu roz tyla tekstōw, co je teroz.

Ôboczymy, jak pōdzie ze srogimi przekładami. Na razie skuli rozmajtych wojynek Hollywood ze posiedzicielami prow do rōmanōw, co jo nad nimi chcioł robić, nōm sie rozwlyko podpisowanie umōw. Niy wiym, wiela czasu minie, aż dostanymy w kōńcu zielōne światło, tōż idzie ino być ciyrpliwy.

Miynia, że bez nojbliższe dziesiyńć lot żodnyj nadzieje na regijōnalny jynzyk mieć niy mogymy, tōż trza szukać inkszych drōg. Niy dbejmy na to, że polske państwo niy widzi we naszyj mowie jynzyka. Dejmy pozōr, żeby tyn jynzyk bez państwa sie wiedzioł rady. Rōbmy i niy patrzmy na nic inkszego. Robota dycki płaci.

Przeca sam sie rozchodzi ô to, żeby coś zrobić, a niy kimś być.