Materiał powstał we współpracy ze Stowarzyszeniem WRAZIDLOK z okazji 500-lecia miasta Tarnowskie Góry.
Wpis na prestiżową listę UNESCO obejmuje kompleks pod nazwą „Kopalnia ołowiu, srebra i cynku wraz z systemem gospodarowania wodami podziemnymi w Tarnowskich Górach”. Składa się na niego 28 atrybutów: podziemne wyrobiska, szyby górnicze, sztolnie odwadniające oraz krajobraz pogórniczy. Sercem tego systemu i głównymi biletowanymi obiektami są Zabytkowa Kopalnia Srebra oraz Sztolnia Czarnego Pstrąga.
Dla przyjezdnych atutem jest także logistyka. Miasto leży w północnej części aglomeracji, kilkanaście minut jazdy od autostrady A1 i około 20 kilometrów od portu lotniczego Katowice-Pyrzowice. To sprawia, że jednodniowy wypad do „srebrnego miasta” jest logistycznie banalny.
Zabytkowa Kopalnia Srebra, czyli serce podziemnej trasy
Wyprawę najlepiej rozpocząć wcześnie rano od miejsca najważniejszego. Zabytkowa Kopalnia Srebra mieści się przy ul. Szczęść Boże 81. To jedyna w Polsce podziemna trasa turystyczna wytyczona w dawnej kopalni kruszców. Wyrobiska leżą na głębokości 40 metrów, a trasa piesza liczy niemal dwukilometrowy odcinek.
Spacer podziemnymi chodnikami i komorami pozwala przyjrzeć się pracy dawnych gwarków oraz metodom zabezpieczania podziemi. Jedną z atrakcji jest podziemny odcinek wodny. Trzystumetrowy fragment trasy turyści pokonują w łodziach.
Po wyjeździe windą na powierzchnię nie warto od razu wsiadać do samochodu. Przy kopalni działa Skansen Maszyn Parowych, gdzie można zobaczyć zabytkowe urządzenia napędzające dawniej górnictwo na Górnym Śląsku. Organizowane są tam również przejażdżki kolejką wąskotorową.
Planując wizytę w kopalni, warto pamiętać o podstawowych parametrach:
- Lokalizacja: ul. Szczęść Boże 81, 42-600 Tarnowskie Góry
- Głębokość wyrobisk: 40 metrów pod ziemią
- Długość trasy: Trasa piesza liczy niemal 2 kilometry. Blisko 300 metrów tego dystansu turyści pokonują łodzią.
- Godziny otwarcia: od poniedziałku do piątku w godzinach 9:00–15:00, w soboty i niedziele w godzinach 09:00–16:00
Podziemny spływ łodziami w Sztolni Czarnego Pstrąga
Drugim obowiązkowym punktem tarnogórskiego dnia jest Sztolnia Czarnego Pstrąga, położona w Parku Repeckim. To 600-metrowy fragment dawnej Głębokiej Sztolni „Fryderyk”. Drążono ją w latach 1821–1834, by odwadniać królewską kopalnię rud ołowiowo-srebrowych. Podobnie jak wspomniana wcześniej kopalnia, sztolnia od 2017 roku znajduje się na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO.
Zwiedzanie wygląda tu zupełnie inaczej niż tradycyjny spacer pod ziemią. Turyści schodzą na głębokość od 20 do 30 metrów i wsiadają do drewnianych łodzi kursujących między szybami „Ewa” i „Sylwester”. Cały dystans pokonuje się wodą. Łodzie są wprawiane w ruch i pchane przez przewodników.
Trasa biegnie przez chodnik wykuty w skale dolomitowej. W czasie rejsu można podziwiać stalaktyty. Cisza i chłód sztolni, połączone z pluskiem wody i tajemniczą atmosferą, tworzą doświadczenie, którego trudno szukać gdzie indziej.
Górniczy Rynek i neorenesansowy ratusz z czerwonej cegły
Po podziemnych wrażeniach pora wyjechać na powierzchnię i udać się do serca miasta. Tarnogórski Rynek to unikalna w skali kraju przestrzeń, której charakter ukształtowała wielowiekowa historia wydobycia srebra i innych kruszców. Tutejszy układ urbanistyczny stanowi bezpośredni zapis tej historii – to właśnie kopalnie zdeterminowały nietypowy kształt placu i charakter całej śródmiejskiej zabudowy.
Centralnym punktem rynku jest neorenesansowy ratusz pod adresem Rynek 4. Wzniesiono go w 1898 roku według projektu berlińskiego architekta Hermanna Gutha. Budynek wyróżniają elewacja z surowej cegły, wieża oraz bogaty detal architektoniczny. Niedawno zakończona renowacja przywróciła zabytkowi pełen blask. Pisaliśmy o niej, gdy odnowiony ratusz w Tarnowskich Górach odzyskał blask na jubileusz 500-lecia praw miejskich.
Przy rynku stoi również Dom Sedlaczka, kamienica z XVI wieku. Mieści się w niej Muzeum w Tarnowskich Górach. Ma ono w zbiorach ponad 10 tysięcy eksponatów, w tym kolekcje związane z Janem III Sobieskim i lokalnym górnictwem.
Dla tych, co mają jeszcze siłę: Park Miejski i hałda
Jeśli po kopalni, sztolni i Rynku macie jeszcze siły, odwiedźcie dwa kolejne miejsca z listy UNESCO. Pokazują one, jak natura współistnieje tu z historią górnictwa.
Pierwszym jest Park Miejski. Powstał na początku XX wieku na wyeksploatowanych hałdach. Do dziś stanowi przykład rewitalizacji terenów poprzemysłowych i przekształcenia ich w przestrzeń rekreacyjną.
Drugim punktem jest hałda popłuczkowa dawnej kopalni Fryderyk. To wzniesienie powstało z odpadów po płukaniu rud srebra, ołowiu i cynku. Ma charakterystyczny, rdzawy kolor, związany z obecnością związków żelaza (dlatego bywa nazywana śląską Ayers Rock). Dziś pogórniczy nasyp służy jako punkt widokowy, z którego można podziwiać okolicę. To dobry finał jednodniowej wyprawy po srebrnym mieście.
Może Cię zainteresować:
