W sierpniu 2026 roku zaczęły się prace przy wieży szybowej "Krystyna" w Bytomiu. Dziś prawie cała jej wysokość jest pokryta płaszczem z rusztowań, a pracownicy zabrali się już za piaskowanie ceglanej elewacji.
Jeden z ostatnich świadków historii KWK "Szombierki"
"Krystyna" jest jedną z ostatnich pozostałości po zlikwidowanej w 1996 roku Kopalni Węgla Kamiennego "Szombierki".
Basztowa wieża, która kształtem przypomina górniczy młot, powstała w 1929 roku, kiedy funkcjonowała w tym miejscu największa na kontynencie kopalnia węgla kamiennego - Hohenzollerngrube, po drugiej wojnie światowej przemianowana na KWK "Szombierki". Na początku szyb nazwano Szyb Kaiser na cześć ostatniego niemieckiego króla i cesarza - Wilhelma II Hohenzollerna.
W drugiej połowie lat 90. XX wieku rozpoczęto powolną likwidację KWK "Szombierki". W kilka lat rozebrano zdecydowaną większość zabudowań. Ocalał wpisany do rejestru zabytków województwa śląskiego Szyb "Krystyna", a także sąsiedni (już bardziej "klasyczny" Szyb "Ewa"), który działa jako część Centralnego Zakładu Odwadniania Kopalń.
Tereny zakładu wraz z Szybem "Krystyna" zostały w 2008 roku sprzedane prywatnej spółce, która zamierzała w tym miejscu zrealizować wiele różnych inwestycji. Ostatecznie udało jej się wybudować pole golfowe i przyległe do niego osiedle domów jednorodzinnych, ale po kilku latach popadła w poważne tarapaty finansowe.
W 2023 roku syndyk masy upadłościowej sprzedał 20 hektarów terenu, należącego dawniej do Armada Development, a wraz z nim Szyb "Krystyna". Nowym właścicielem została firma Multi Polymers, z Lędzin, czyli spółka, która działa w branży tworzyw sztucznych, specjalizując się w sprzedaży i produkcji granulatów.
Zobaczcie film o tym, jak górnictwo zbudowało i zniszczyło bytomskie Stare Miechowice:
Nowa nadzieja dla wielkiego młota
Rok później firma wystąpiła z wnioskiem o dofinansowanie rewitalizacji obiektu w ramach programu Fundusze Europejskie dla Śląskiego i zawiązała współpracę z renomowaną bytomską pracownią architektoniczną Medusa Group, której, pod kierownictwem Przemo Łukasika, powierzono zadanie przygotowanie koncepcji zagospodarowania nieruchomości.
W lutym 2025 r. wydano pozwolenie na budowę, a 26 marca 2025 r. inwestor zawarł ze Śląskim Centrum Przedsiębiorczości umowę o dofinansowanie na kwotę 15,5 mln zł, co otworzyło drogę do przystąpienia do robót budowlanych.
Jednak inwestycja napotkała poważne trudności. Podczas badań gruntu okazało się, że jego nośność jest niewystarczająca, by wybudować tam nowy obiekt. Zgodnie z projektem u stóp "Krystyny" miał stanąć niewielki budynek usługowy z kawiarnią na parterze i zielonym tarasem na dachu. Z tej części firma zdecydowała się wycofać, by skupić wysiłki na renowacji samej wieży. Taka zmiana wymagała jednak uzyskania akceptacji grantodawcy.
- Kiedy nieznane wcześniej uwarunkowania techniczne stanęły nam na drodze, podjęliśmy się opracowania kolejnej wizji - mówią architekci z Medusa Group. - Jak poprzednio, tak i w nowej koncepcji Krystyna w pierwszej kolejności zostanie troskliwie zabezpieczona, aby jej stan techniczny nie ulegał dalszej degradacji. Z kolei w przyziemiu, zamiast planowanego wcześniej pawilonu usługowego, powstanie wielofunkcyjna przestrzeń kulturalno-rozrywkowa.
Śmierć prezesa i właściciela firmy
W lipcu 2026 r. spółka Multi Polymers rozstrzygnęła przetarg na przeprowadzenie pierwszego etapu robót budowlanych związanych z rewitalizacją byłego Szybu "Krystyna" w Bytomiu. Postępowanie wygrała firma Dominex sp. z o.o. ze Świętochłowic. Jej zadaniem będzie m.in. wykonanie nowego pokrycia dachu, wzmocnienie konstrukcji wieży, montaż nowej stolarki okiennej oraz uzupełnienie i czyszczenie elewacji ceglanej.
25 sierpnia nastąpiło przekazanie placu budowy.
Później nastąpił kolejny cios - 4 września zmarł prezes Multi Polymers, Edward Bałdyga, pomysłodawca projektu uratowania "Krystyny".
W 2024 roku mówił, że pierwszy raz dowiedział się o Szybie "Krystyna" i go zauważył podczas gry w golfa na bytomskim polu golfowym. Sam pochodził z Pomorza (choć dodał, że ma żonę Czeszkę) i Szyb "Krystyna" ma być nowym polem dla jego typowo przemysłowej, firmy, która do tej pory nie inwestowała w nieruchomości, a co dopiero w zabytki postindustrialne. Wtedy oceniał, że początku 2027 roku powinni już udostępnić "Krystynę" najemcom i turystom. Ta data jednak nie miała szans na urzeczywistnienie.
Roboty jednak nie zostały zatrzymane. Wykonawca ma 12 miesięcy na przeprowadzenie prac. Inwestycja jest prowadzona pod nadzorem Śląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Katowicach.
