Podczas pobytu w Pszczynie miałem okazję porozmawiać z księciem Peterem. Zgodnie ze śląskim zwyczajem nie wypada odwiedzać solenizanta bez gyszynku (dla nie wtajemniczonych - to prezent), dlatego wręczyłem mu anglojęzyczne wydanie książki „Kopice. Historia utraconego piękna”. Publikacja okazała się nie tylko pamiątką z okazji 70. urodzin, ale również początkiem niezwykle interesującej rozmowy o rodzinnych korzeniach.
Największym zaskoczeniem było dla mnie zdanie, które padło podczas naszego spotkania:
„Jedna z moich prababć nazywała się Joanna Schaffgotsch od Godulli”.
Przyznam, że nie spodziewałem się takiego wyznania. W trakcie dalszej rozmowy okazało się, że Schaffgotschowie z Kopic byli spokrewnieni z Hochbergami z Roztoki pod Wałbrzychem. Ta informacja skłoniła mnie do prześledzenia śląskich koligacji rodzinnych obu rodów.
Badania genealogiczne potwierdziły słowa księcia. Losy rodów Hochbergów, Schaffgotschów oraz potomków Joanny Gryzik von Schomberg-Godulla przeplatały się przez kolejne pokolenia. To kolejny przykład tego, jak silnie powiązane były najważniejsze śląskie rodziny i jak historia Kopic wpisuje się w szersze dzieje śląskiej arystokracji.
A jak to było?
W historii śląskiej arystokracji zdarzają się opowieści, które przypominają zamknięcie wielkiego kręgu. Taką historią jest właśnie los potomków Joanny Gryzik von Schomberg-Godulla – dziewczynki z ubogiej rodziny, która dzięki niezwykłemu zrządzeniu losu stała się dziedziczką fortuny jednego z największych śląskich przemysłowców, Karola Godulli.
W 1859 roku, w Bytomiu, Joanna poślubiła hrabiego Hansa Ulricha Schaffgotscha. Było to małżeństwo, które połączyło dwa światy. Nowo powstałego przemysłowego bogactwa z jednym z najstarszych i najbardziej zasłużonych rodów Śląska. Schaffgotschowie należeli do grona rodzin, których dzieje od stuleci splatały się z historią tej ziemi, od Karkonoszy po równiny nad Odrą. Joanna natomiast wnosiła do związku nie tylko ogromny majątek, lecz także niezwykłą historię własnego życia – historię awansu, pracowitości i zaufania, jakim obdarzył ją Karol Godulla.
Trzy lata później, w 1862 roku, w Berlinie przyszła na świat ich córka, Elżbieta Schaffgotsch. Dorastała pomiędzy światem wielkiej arystokracji a dziedzictwem przemysłowego imperium, które stworzył jej przybrany dziadek Godulla. Do końca życia to nazwisko będzie wymieniane w domach Schaffgotchów i ich potomków.
W 1889 roku, właśnie w Kopicach, Elżbieta poślubiła barona Ottona von Kettelera. Wydawało się, że przed młodą parą rozciąga się długie i szczęśliwe życie. Los zdecydował jednak inaczej. Dziewięć lat później Otto zmarł, pozostawiając żonę wdową. Z tego małżeństwa narodziła się jednak córka, Maria Teresa von Ketteler, która miała ponieść dalej dziedzictwo swoich przodków.
Maria Teresa dorastała już w świecie przełomu wieków, gdy stary porządek Europy wciąż trwał, choć na horyzoncie pojawiały się pierwsze oznaki nadchodzących zmian. W 1910 roku, we Wrocławiu, poślubiła Lazarusa von Schmettowa. Było to udane małżeństwo, z którego przyszła na świat jako ostatnia córka – Urszula von Schmettow.
W 1953 roku Urszula poślubiła Karla Albrechta Heinricha von Hochberga z roztockiej linii Hochbergów. W tym momencie spotkały się genealogiczne ścieżki dwóch śląskich rodzin, które przez stulecia odgrywały ogromną rolę w dziejach Śląska. Schaffgotschowie, związani z Kopicami, Cieplicami i wieloma innymi miejscami regionu, oraz Hochbergowie – właściciele Pszczyny, Książa, Roztoki i w rozległych dóbr na Dolnym i Górnym Śląsku.
Z tego związku narodził się Peter von Hochberg. Gdy w 2022 roku zmarł książę Bolko von Hochberg, Peter został następcą rodzinnej tradycji i siódmym księciem pszczyńskim w linii hrabiów von Hochberg.
Od Joanny Gryzik – dziewczynki z górnośląskiej osady, która odziedziczyła fortunę Karola Godulli – poprzez Schaffgotschów z Kopic, Kettelerów i Schmettowów, aż do Hochbergów z Roztocza biegnie jedna nieprzerwana nić rodzinnej historii. W żyłach współczesnego księcia pszczyńskiego płynie krew Joanny Schaffgotsch, a wraz z nią pamięć o tej niezwykłej osobie.
Może Cię zainteresować:
