Ludwig Mimietz. Pierwszy i ostatni burmistrz Roździenia

Mimietz i „Schoppinitz nie ma nic”

Dawne relacje pomiędzy Roździeniem a Szopienicami przypominały jako żywo wykład profesora Jana Tadeusza Stanisławskiego z katedry Mniemanologii Stosowanej o wyższości Świąt Wielkiej Nocy nad Świętami Bożego Narodzenia, aczkolwiek… Tytułowa postać naszego artykułu jest bowiem autorem przekazanego w prasie wysoce wartościującego powiedzenia, czy jak to zostało napisane, nawet przysłowia „Schoppinitz nie ma nic”. Pisownia Schoppinitz, aby rym wyszedł. Asystent mysłowickiego magistratu Ludwig Mimietz został wybrany na naczelnika gminy Roździeń 20 grudnia 1900 roku. W dniu 9 stycznia 1901 nastąpiło jego zaprzysiężenie na tym stanowisku, które nieprzerwanie pełnił do roku 1921. Skoro przyszedł z Mysłowic, to czy stąd też pochodził? Nie.

Według jego własnych danych w akcie małżeństwa z dnia 21 maja 1893 z Kujakowic Dolnych w powiecie kluczborskim, był on synem teraz zamężnej właścicielki domu Marie Wozny, z domu Mimietz, urodzonym 5 sierpnia 1868 roku w Strugach, będących obecnie częścią miasta Gorzów Śląski w powiecie oleskim, w którym to mieście jego matka w tym czasie mieszkała. Sierżant i pisarz batalionowy Ludwig Mimietz mieszkał i służył w nadreńskim Krefeld. Do Kujakowic Dolnych przybył, aby poślubić tu mieszkającą Valerię Liwowski, tak jak on wyznania katolickiego, urodzoną 13 lutego 1871 we wsi Szczepanki w powiecie grudziądzkim.

Była ona córką kierownika szkoły (Hauptlehrer) w Kujakowicach Dolnych Carla Liwowskiego i jego żony Marie z domu Nowak. Również jej dziadek August Liwowski, zmarły w Budkowicach, był nauczycielem. Carl Liwowski zmarł Kujakowicach Dolnych 1 grudnia 1895 w wieku 53 lat. Valeria Liwowski również ze strony matki pochodziła z rodziny nauczycielskiej, gdyż pierwszym świadkiem na jej ślubie był 78-letni emerytowany nauczyciel Johann Nowak z Kujakowic Dolnych. Drugim świadkiem był jej 25-letni brat Alfred Liwowski, mistrz piekarski z Olesna. Po przymusowej licytacji jego majątku w listopadzie 1899 przeniósł się do Katowic, gdzie w roku 1911 mieszkał przy ul. Mariackiej 15 i pracował jako mistrz piwniczny (Kellermeister).

Zmarły w roku 1936 w Bytomiu młodszy brat panny młodej Ewald Liwowski posiadał firmę budowlaną najpierw w Mikulczycach, a następnie w Bytomiu, którą prowadził dalej jego syn inżynier Kurt Liwowski. 6 lipca 1894 Ludwig Mimietz zgłosił w USC Krefeld śmierć jego czteromiesięcznej córki Marii Olgi Mimietz w dniu poprzednim. 1 kwietnia 1898 Ludwig Mimietz był jednym z trzech sierżantów w komisji kontrolnej dla rezerwistów dla miasta i powiatu Düsseldorf.

Z kilkudniowym wyprzedzeniem pojawiła się w prasie informacja, że Militäranwärter – czyli podoficer mający prawo zatrudnienia w administracji cywilnej – Mimietz rozpocznie 10 maja 1899 roku pracę jako asystent w magistracie w Mysłowicach. Mysłowiczaninem został jego urodzony 17 czerwca 1899 roku syn Johannes Mimietz, który zmarł w wyniku szkarlatyny 9 lutego 1902 w Roździeniu. 18 lutego 1902 urodziła się w Roździeniu córka Martha Mimietz. Syn Peter Mimietz przyszedł tu na świat 16 sierpnia 1911 roku.

Prosperita Roździenia i wspólne działania z Szopienicami

Początkowy okres urzędowania Ludwiga Mimietza w Roździeniu to czas prosperity dla tej gminy. Częściowo zbierał on tylko żniwo wcześniejszych lat, jak w przypadku poświecenia kościoła ewangelickiego w Roździeniu – którego budowniczym był roździeński mistrz murarski i były naczelnik gminy Hermann Ritschel – gdy Mimietz w towarzystwie naczelnika gminy Szopienice Theodora Kammlera 6 marca 1901 przekazał klucze do kościoła duchownym ewangelickim. Według innej wersji, klucze miał przekazać projektant kościoła, katowicki mistrz budowlany Gustav Wernicke, ale tak czy owak, obaj naczelnicy byli przy tym.

W lipcu 1905 nastąpiło w Roździeniu otwarcie naprawdę reprezentującego budynku zwykłej szkoły dla dziewcząt numer IV (obecnie VI Liceum im. Jana Długosza), Franz Mixa wybudował trochę później swoje dwa budynki przy ul. Bednorza, która do dziś stanowi reprezentacyjną ulicę Szopienic. No i oczywiście jeszcze willa Jacobsena, jako górne zwieńczenie tej ulicy.

Przyczyna takiego stanu rzeczy miała leżeć w długoletniej polityce fiskalnej Roździenia, który przyciągał majętnych prywatnych inwestorów budowlanych oraz przedsiębiorców niskimi podatkami komunalnymi. Z drugiej strony obie gminy – większa Roździeń i mniejsza Szopienice – tworzyły nie tylko przestrzenną jedność, co znajdowało swoje odbicie w istnienie Urzędu Obwodowego Roździeń – Szopienice (oczywiście w Roździeniu, w części budynku przy zbiegu ulic Morawa i Brynicy), pełniącym w pruskiej administracji terytorialnej funkcję ogniwa pośredniego pomiędzy gminą a starostwem powiatowym, w którego władzach zasiadali naczelnicy obu gmin, ale przełożonym (Amtsvorsteher) był zawsze urzędnik z zewnątrz.

Pierwsze głosy o faktycznym połączeniu obu gmin zaczęły się pojawiać gdzieś około roku 1908 i pochodziły oczywiście z Szopienic, ale jak to już na wstępie zostało zilustrowane wypowiedzią Miemetza, gmina Roździeń nie pałała chęcią do tego projektu – który po 20 przeszło latach został jednak zrealizowany.

W marcu 1903 Ludwig Mimietz został radnym powiatu katowickiego, tak zresztą jak jego szopienicki odpowiednik Theodor Kammler. W sierpniu 1913 obaj zostali powołani do komisji do spraw uregulowania Rawy przy tym gremium, podobnie jak naczelnicy innych gmin, przez które przepływała ta przemysłowa rzeka.

Ale wspólne posiedzenia przedstawicieli obu gmin w sprawie Rawy, kanalizacji oraz oczyszczalni ścieków miały miejsce już oczywiście wcześniej. Jedno takie posiedzenie – z udziałem naczelnika gminy Dąbrówka Mała – odbyło się w styczniu 1910 w nieistniejącym już dzisiaj budynku Hotelu Dworcowego Johanna Klippera w Szopienicach pod przewodnictwem Mimietza. Szacunkowe koszta regulacji Rawy na ich odcinku zostały oszacowane na 600000 marek.

O praktykowanej jedności Roździenia i Szopienic zaświadcza również informacja o Drugim Górnośląskim Święcie Ludowym i Sportowym, który miał miejsce w niedzielę 27 sierpnia 1905 na terenie obu gmin. Przybyłe 41 grupy z całego Górnego Śląska przywitał Ludwig Mimietz.

Wojna, tytuł i dramatyczny finał

W roku 1906 pojawiła się sprawa utworzenia Dokształcającej Szkoły Rzemieślniczej. W tym samym roku Mimietz został członkiem Powiatowej Komisji Poborowej oraz członkiem zarządu kościelnego. Komunalnie podlegały mu również sprawy szkolnictwa katolickiego i ewangelickiego, w tym szukanie nauczycieli. Od roku 1909 był drugim przewodniczącym Związku Wojackiego (Kriegerverein).

W czerwcu 1906 roku radni gminy postanowili – w dowód wdzięcznej pamięci o wielkich zasługach, jakie dla mieszkańców wyświadczył zmarły w 1900 roku w Roździeniu pierwszy naczelnik gminy (1874–1882), urodzony w Wodzisławiu Śląskim kupiec i hotelarz Moritz Reich – zawiesić jego naturalnej wielkości portret olejny w sali posiedzeń rady gminy.

Ludwig Mimietz pełnił też obowiązki urzędnika roździeńskiego USC. W tej właściwości zapisał 28 kwietnia 1908 małżeństwo młodszej siostry swojej żony, Marii Liwowskiej, urodzonej 5 lipca 1885 w Budzowie w powiecie oleskim z rektorem szkoły w Cielmicach w powiecie pszczyńskim, Richardem Merkel, który był jej równolatkiem urodzonym w Ujeździe, synem mistrza bednarskiego Johanna Merkel i jego żony Marii z domu Poralla. Oba świadkowie przybyli z Ujeźdu: hotelarz Joseph Wienzek i nauczyciel Karl Hoffmann.

We wrześniu 1910 Mimietz wraz z doktorem Leopoldem Staubem brali udział obok innych notabli świeckich i duchownych przy uroczystym wprowadzeniu sióstr boromeuszek z Trzebnicy na Szopienice, którym powierzono opiekę na chorymi w szpitalnym baraku zakaźnym.

Spokojne czasy skończyły się latem 1914. W listopadzie 1914 przed siedzibą urzędu gminy Roździeń przy ul. Obrońców Westerplatte 30 przemaszerował z orkiestrą oddział austriackich żołnierzy w podziękowaniu za gościnne zakwaterowanie w Roździeniu i Szopienicach.

W tym samym czasie Ludwig Mimietz pojawia się jako przewodniczący Konferencji Naczelników Gmin Górnośląskiego Obszaru Przemysłowego. Jego podpis pojawił się również na wydawanych przez gminę tzw. notgeldach, czyli pieniądzu zastępczym.

W lutym 1917 Ludwig Mimietz – jako jeden z kilku naczelników gmin obszaru przemysłowego – otrzymał tytuł burmistrza Roździenia. Wyższość nad Szopienicami została potwierdzona. Tytuł burmistrza otrzymał również dr Kurt Urbanek w Rozbarku, który jeszcze nie miał pojęcia o jego dalszym udziale w tworzeniu historii naszego górnośląskiego hajmatu.

Historia samego Ludwiga Mimietza – mieszkającego przy dzisiejszej ulicy Obrońców Westerplatte 12 – zbliżała się ku końcowi w każdym aspekcie. W maju 1921 roku został uznany w Roździeniu za persona non grata i udał się do saksońskiego Bad Muskau na leczenie sanatoryjne, gdzie zmarł na zawał serca 11 sierpnia 1921.

Został pochowany w Brzegu, gdzie do 1945 mieszkała Valeria Mimietz, która zmarła 8 grudnia 1958 w Düsseldorfie.

W kwietniu 2017 prezes szopienickiej „Fundacji z Pasją” Michał Malina zlokalizował grób Ludwiga Mimietza w Brzegu na cmentarzu przy ulicy Ofiar Katynia. Po jego korespondencji z Muzeum Historii Katowic oraz władzami Brzegu, w czerwcu 2017 tablica nagrobna została poddana renowacji.