Przed kilku laty miałem okazję poznać wybitną osobowość dawnej śląskiej arystokracji – von Saurma, Freiherr von und zu der Jeltsch. Choć urodził się w Szwajcarii i tam też przebiegała zasadnicza część jego życia, jego korzenie sięgały dawnych posiadłości rodowych na Dolnym Śląsku, w okolicach Jelcza-Laskowic. Należał do jednego z najbardziej znanych rodów śląskiej arystokracji, posiadającego majątki m.in. w Jelczu, Żukowie, Świętej Katarzynie, Lutoszycach oraz – bliżej nam znanym – Tworkowie.
Szwajcarska ojczyzna
Mój bohater urodził się 13 maja 1939 roku w Sorengo koło Lugano, w kantonie Ticino (Tessin) w Szwajcarii. Był synem Johannesa Adalberta Ludwiga Josefa hrabiego Saurmy, barona von und zu der Jeltsch (1883–1942), oraz Marjorie Kurtzeborn (1902–1969).
Jego ojczyzną stała się Szwajcaria. Tam dorastał i zdobywał wykształcenie, przechodząc staranną drogę edukacyjną. Uczęszczał do szkół w Locarno, Flims i St. Gallen. Po uzyskaniu matury w 1951 roku rozpoczął studia w Bernie, Zurychu, Berlinie i Bazylei.
W 1979 roku obronił rozprawę doktorską z socjologii pt. „Samorozumienie jako kategoria socjologiczna” (Selbstverständnis als soziologische Kategorie).
W latach 1977–1995 pracował jako wykładowca na uniwersytetach w Zurychu, Fryburgu Bryzgowijskim, w Wyższej Szkole Pedagogicznej we Fryburgu Bryzgowijskim oraz w Fachhochschule Nordwestschweiz. Prowadził również badania nad obrazem Szwajcarii w artykułach wstępnych poświęconych świętu narodowemu w prasie codziennej trzech regionów językowych od 1945 roku.
W latach 1989–1991 realizował projekt badawczy w ramach Narodowego Programu Badawczego 21 Szwajcarskiego Funduszu Narodowego: „Różnorodność kulturowa i tożsamość narodowa”, poświęcony analizie Szwajcarii w zwierciadle artykułów wstępnych dotyczących święta narodowego w prasie trzech regionów kraju od 1945 roku. Można powiedzieć, że jako potomek dawnych mieszkańców Śląska szczególnie dobrze rozumiał znaczenie wielokulturowej różnorodności.
Pełnił liczne funkcje honorowe, m.in.:
- członek zarządu Szwajcarskiego Towarzystwa Socjologicznego
- prezes Assorel (Szwajcarskiego Stowarzyszenia Socjologów Religii)
- członek zarządu CIHSR (Interdyscyplinarnego Centrum Studiów Religijnych)
- członek rady fundacyjnej „La Colonia Tovar”
Jego główne zainteresowania naukowe obejmowały socjologię religii, socjologię życia codziennego, kulturoznawstwo, tożsamość Szwajcarii oraz historię własnej rodziny.
Był autorem wielu publikacji, artykułów i recenzji. Ceniony jako autorytet naukowy, pełnił również rolę mentora dla młodszych badaczy.
Dzięki wspólnym zainteresowaniom naukowym związał się z wybitną historyczką sztuki, prof. dr Lieselotte E. Saurma-Jeltsch z domu Stamm, z którą zawarł małżeństwo w 1987 roku. Przez całe życie tworzyli harmonijną parę i byli ważnymi postaciami życia akademickiego.
Warto zatrzymać się przy tej postaci – przy kolejnym śląskim arystokracie, któremu wojna uniemożliwiła powrót do jego Heimatu. W zamian otrzymał możliwość stania się autorytetem i człowiekiem zaufania, powiernikiem ludzkich spraw. Był uważany za osobę niezwykle empatyczną, uważnego słuchacza i stabilne oparcie dla wielu, którzy szukali u niego rady.
Na ręce małżonki, prof. dr Lieselotte E. Saurma-Jeltsch, składam wyrazy współczucia oraz podziękowania za poinformowanie mnie o stracie jej wiernego towarzysza życia i męża – Adalberta.
Maciej Mischok
Może Cię zainteresować:
Maciej Mischok: Zeppelin nad Opolem. Wystawa w wieży ratuszowej zaskakuje rozmachem
Może Cię zainteresować:
