Katarzyna Pachelska
Katedra Katowice

Panteon Górnośląski skazany na porażkę? Otwarcie muzeum w archikatedrze w Katowicach 19 czerwca

W setną rocznicę połączenia części Górnego Śląska z Polską, w piwnicach katowickiej archikatedry otwarta zostanie 19 czerwca multimedialna wystawa nazywana Panteonem Górnośląskim. To przedsięwzięcie polityczno-kościelne ma uhonorować ludzi zasłużonych dla tej ziemi, ale nie wszystkim się spodoba.

Wystawa, zwana Panteonem Górnośląskim, zostanie otwarta w podziemiach archikatedry w Katowicach już w przyszłym tygodniu, konkretnie w niedzielę 19 czerwca. Na otwarciu nie będzie zaprezentowana postać Jerzego Ziętka, a także Kazimierza Kutza, choć reżyser w Panteonie ma się pojawić, ale później.

Kontrowersyjni Ziętek i Szewczyk

Postacią kontrowersyjną, jak całe to przedsięwzięcie polityczno-kościelne, był właśnie budowniczy Śląska, Jerzy Ziętek, długoletni wojewoda. I jego na tej wystawie zabraknie. Podobnie jak pisarza i animatora kultury Wilhelma Szewczyka.

Generał Ziętek od początku nie był dopuszczany do tych zaszczytów. Natomiast Szewczyk trafił do „Leksykonu Panteonu Górnośląskiego”, przewodnika po wystawie, ale ostatecznie został z listy skreślony. Nowy wykaz nazwisk, które zobaczymy na otwarciu, już Szewczyka nie uwzględnia i nie tylko jego. Jest za to pomijany dotąd prof. Zbigniew Religa, którego z kolei śląskie środowisko medyczne niechętnie widziało wśród tak wyróżnionych.

Ten wykaz nie trzyma się żadnych zasad, więc musi budzić kontrowersje. Jest na nim 166 nazw i nazwisk, większość nieznanych, nieobecnych w publicznej przestrzeni.

Z listy zostali skreśleni powiązani ze Śląskiem aktem urodzenia laureaci nagrody Nobla:

  • Kurt Alder,
  • Maria Goeppert-Mayer,
  • Otto Stern.

Usunięto prof. Kazimierza Popiołka, historyka Śląska i pierwszego rektora Uniwersytetu Śląskiego. Panteon jest zbiorem ludzi, którzy mają biografię zakończoną, więc także żyjący laureaci nagrody Lux ex Silesia arcybiskupa katowickiego zostali z tego zbioru wyłączeni. Będą honorowani w części administrowanej przez archidiecezję.

Najwięcej jest w Panteonie ludzi Kościoła katolickiego

Najwięcej w Panteonie Górnośląskim znajdzie się ludzi Kościoła katolickiego, choć i tak z pierwotnej listy na dziś wykreślono nazwiska dziesięciu księży, dołożono jednego salezjanina. Najwięcej nowych nazwisk – blisko dwadzieścia – pojawiło się z branży medycznej, m.ni. wielce zasłużona rodzina Hagerów, a także Józef Rostek, również działacz społeczny – założyciel stowarzyszeń polskich, Maria Kujawska jedyna lekarka w III Powstaniu Śląskim. Uhonorowano Brunona Nowakowskiego, jednego z pionierów polskiej higieny i medycyny pracy.

Do listy dopisano także kilka wybitnych kobiet, które postanowiły odmienić siebie i swoje życie. Wśród nich jest Zofia Koniarkowa, wnuczka Kazimierza Skiby, legendarnego sołtysa wsi Katowice. Jej dom był miejscem kontaktowym polskiej konspiracji wojskowej, a ona sama - zaprzysiężonym członkiem Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska. Nazwano ją „Królową Bogucic”. Poznamy bliżej Józefę Bramowską, która dwukrotnie trafiła do Senatu RP z ramienia Narodowo-Chrześcijańskiego Zjednoczenia Pracy – w roku 1929 i 1935. Jest także aktorka Aleksandra Śląska.

Niemki wśród tych, "których życie zdecydowały że ta ziemia jest częścią polskiej państwowości"

Trzeba przypomnieć, że Panteon ma upamiętniać tych, „których życie, praca, a nieraz męczeńska śmierć zdecydowały o tym, że ta ziemia jest dzisiaj nieodłączną częścią polskiej państwowości”. Oczywiście, konsekwencji zabrakło, bo są Niemki:

  • Maria Luiza Merkert,
  • Eva von Tiele-Winckler,
  • Helena Hoffmann,
  • Jadwiga Śląska.

Dopisano w ostatniej chwili dwie osoby związane z obecną władzą. Jest to: były prezes NBP – Sławomir Skrzypek, który zginął w katastrofie smoleńskiej i Eugeniusz Wróbel, w rządzie PiS (2002-2005), który zginął z rąk syna.

Metropolita katowicki, abp Wiktor Skworc zapowiadał, że Panteon Górnośląski „upamiętni najwybitniejsze postaci ostatniego stulecia, które tu żyły, tutaj przybyły z różnych kultur, różnych narodowości, ale pracowały dla dobra wspólnego naszej ziemi. Wszyscy jesteśmy dziedzicami ich pracy, czasem ofiary śmierci”.

Pieniądze na zorganizowanie tego miejsca, głównie na adaptację piwnic katowickiej archikatedry, wyłożyło Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Dołożyło się do kosztów województwo śląskie i miasto Katowice. Archidiecezja Katowicka udostępniła ponad 2 tys. metrów kwadratowych na 25 lat – za darmo. Panteon Górnośląski jest instytucją kultury marszałka śląskiego.

Panteon Górnośląski. Lista osób uhonorowanych na wystawie w dniu otwarcia 19 czerwca 2022 roku:

W poczet zasłużonych ma trafić jeszcze ponad 50 osób. Trwają prace nad włączeniem do Panteonu Górnośląskiego ich biogramów. Dotyczy to m.in.: aktora Zbigniewa Cybulskiego, artysty malarza Jerzego Dudy Gracza, reżysera Kazimierza Kutza, muzyka Jana „Kyksa” Skrzeka.

A

Rudolf Adamczyk

Stanisław Adamski

B

Irena Bajerowa

Paweł Barański

Herbert Bednorz

Juliusz Bieniek

Stanisław Bista

Franciszek Blachnicki

Krystyna Bochenek

Józefa Baranowska

Teofil Bromboszcz

C

Józef Cebula

Tadeusz Ceypek

August Chełkowski

Mieczysław Chorąży

Gerard Cieślik

Jakob Cohn

Józef Czempiel

D

Tadeusz Dobrowolski

Czesław Domin

Józef Dreyza

Emil Drobny

Roman Dwornik

Anna Dyaczyńska-Herman

Adolf Dygacz

Dziewięciu z Wujka

F

Grzegorz Fitelberg

G

Józef Gawlina

Józef Gawor

Kornel Gibiński

Leszek Giec

Tadeusz Ginko

Petronela Golasiowa

Lili Maria Goldstein

Kazimierz Gołba

Henryk Mikołaj Górecki

Alfons Górnik

Michał Grażyński

Franciszek Grudniok

Grupa Janowska

H

Stanisław Hadyna

Bronisław Hager

Maksymilian Hager

Bożena Hager-Małecka

Franciszek Harazim

Jan Herma

Zbigniew St. Herman

August Hlond

Helena Hoffmann

Karol Hoppe

Józef Huwer

J

Jacek Odrowąż

Jadwiga Śląska

Józef Jakac

Tadeusz Jedynak

Ignacy Jeż

K

Józefa Kantor

Jan Kapica

Ewald Kasperczyk

Tadeusz Kijonka

Wojciech Kilar

Zofia Kirkor-Kiedroniowa

Antoni Klejnot

Adam Kocur

Franciszek Kokot

Bolesław Kominek

Norbert Kompalla

Joachim Kondziela

Zofia Koniarkowa

Paweł Kontny

Jacek Koraszewski

Antoni Korczok

Elżbieta Korfantowa

Wojciech Korfanty

Zofia Kossak-Szczucka

Anna Kozub

Roman Kozubek

Teodor Kubina

Stanisław Kubista

Karol Kubisz

Jadwiga Kucianka

Maria Kujawska

Jerzy Kukuczka

Karol Kulisz

Józef Kurpas

L

Stanisław Ligoń

Alojzy Liguda

Arkadiusz Lisiecki

Józef Londzin

Konrad Lubos

Roman Lutman

M

Jan Macha

Stanisław Maśliński

Matka Ewa z Miechowic (Eva von Tiele-Winckler)

Maria Luiza Merkert

Stefania Michejdowa

Andrzej Mielęcki

Franciszek Miśka

Gustaw Morcinek

Karol Musioł

Ludwik Musioł

Wincenty Myszor

Ludwik Mzyk

N

Wanda Nitsch

Brunon Antoni Nowakowski

O

Zofia Olewińska

Janina Omańkowska

Robert Oszek

P

Walerian Pańko

Jerzy Pawlik

Maria i Kazimierz Pawłowiczowie

Zbigniew Pietrzykowski

Stanisław Pisarek

Wilhelm Pluta

Paweł Pośpiech

Tadeusz Pragłowski

Feliks Stanisław Presser-Turski

Wilhelm Prokop

Jan Przewłocki

Józef Pukowiec

R

Rudolf Ranoszek

Tomasz Reginek

Zbigniew Religa

Olga Ręgorowicz

Michał Rękas

Józef Rostek

Bolesław Rutkowski

Józef Rymer

S

Franciszek Serafin

Janusz Sidło

Stanisław Sierla

Sławomir Skrzypek

Henryk Sławik

Remigiusz Sobański

Adolf Sobotta

Paweł Steller

Halina Stęślicka

Jerzy Stroba

Karol Stryja

Wincenty Styczyński

Bolesław Szabelski

Alfred Szklarski

Emil Szramek

Konrad Szweda

Ś

Aleksandra Śląska

Józef Świder

Jan Świerc

Kazimierz Świtoń

T

Alojzy Targ

Stanisław Tkocz

W

Jan Wagner

Teodor Walenta

Jan Wałach

Andrzej Wantuła

Szczepan Wesoły

Wilibald Winkler

Mikołaj Witczak

Ludwik Wojtyczko

Aniela Wolnik

Konstanty Wolny

Antoni Woryna

Ludwik Wrodarczyk

Eugeniusz Wróbel

Ludwik Wrzoł

Jan Wypler

Z

Alfons Zgrzebniok

Jerzy Zieliński

Archikatedra Katowice

Może Cię zainteresować:

Katowicka katedra i niemiecki pancernik. Jak pozostałości okrętu Kriegsmarine trafiły na dach najważniejszego kościoła na Górnym Śląsku?

Autor: Tomasz Borówka

05/05/2022

Tympanon Archikatedry Chrystusa Króla w Katowicach

Może Cię zainteresować:

Jezus na dachu katowickiej archikatedry. Rusztowania znikają przed otwarciem Panteonu Górnośląskiego

Autor: Patryk Osadnik

10/06/2022

Projekty archikatedry w Katowicach

Może Cię zainteresować:

Śląsk, którego nie było. Jak oryginalnie miała i mogła wyglądać archikatedra w Katowicach?

Autor: Marcin Zasada

27/04/2022