Plac Akademicki w Bytomiu, najpiękniejszy na Śląsku. Owalny, z bujnym skwerem i okazałą architekturą

Bytom, plac Akademicki. Prawdopodobnie najbardziej spektakularne takie założenie we wszystkich górnośląskich miastach: plac na planie owalu, z dorodnym skwerem i fontanną pośrodku, praktycznie przez 100 lat niezakłócony żadną ingerencją zmieniającą charakter tego miejsca. Harmonijna śródmiejska przestrzeń, która po tych wszystkich zawieruchach, które przetoczyły się przez Bytom, do dziś opowiada o jego dawnej świetności. Mamy to na zdjęciach!

W śląskich miastach o historii tak długiej, jak Bytom ślady średniowiecza, uliczki i zaułki dobrze się zwiedza, za to najlepsze przestrzenie do mieszkania powstawały tam, gdzie gród średniowieczny się kończył. Gdy ponad 100 lat temu bogaty wówczas Bytom rozbudowywał się (między innymi) na północ od dawnych murów, architekci mogli projektować od podstaw, z rozmachem, fantazją i tym, o co dziś toczy się batalia w każdej dzielnicy: zielenią. Plac Akademicki to właśnie jedna z najlepszych takich realizacji, być może w całej Polsce.

Teraz kilka zdań historycznego kontekstu. Owalny plac był sednem całego nowego założenia, jakie w Bytomiu wdrażano mniej więcej od początku XX wieku. Główną osią urbanistyczną stała się wychodząca z Rynku Schiesshausstrasse (czyli dzisiejsza ul. Podgórna). Droga do dziś mija od lewej plac Grunwaldzki, po czym dochodzi do placu Sobieskiego. W pierwotnym projekcie, oś miała go przeciąć, po czym przebić się przez wieńczący plac ryzalit koszar i dotrzeć do nowego placu. Nazwano go Augusta Victorplatz, na cześć żony cesarza Wilhelma II.

A propos nazwy, bo ta, a właściwie "te" są ciekawym świadectwem pokręconej historii miasta. Żaden inny adres w Bytomiu tak często nie zmieniał swojego patrona. Po upadku cesarstwa, przechrzczono go na Reichsprasidentenplatz, a zaraz po wojnie - na plac Strzelców Bytomskich. Później w PRL jego patronem został Feliks Dzierżyński, zaś po dekomunizacji, na wniosek osiadłych w Bytomiu Kresowiaków, plac przemianowano na Akademicki, na pamiątkę placu o tej samej nazwie we Lwowie.

To, co przy Akademickim (jak i w zdecydowanej większości północnego śródmieścia Bytomia) jest niezwykłe, to - biorąc pod uwagę liczne perypetie miasta przez ostatnich kilkadziesiąt lat - zabudowa niezmącona powojennymi plombami i innymi ingerencjami. Ok, prawie. Na południowo-wschodniej rogu stoi tzw. Dom Partii - dawny gmach Komitetu Miejskiego PZPR. Przebudowany, rozbudowany i niszczejący od lat. Przed wojną była to siedziba Verwaltungsgebäude der Knappschafts Berufsgerlossenschaft, czyli górniczej ubezpieczalni.

To wyjątek w tym miejscu. Do naszych czasów zachowało się niemal całe bogactwo architektoniczne placu. Od północy zamyka go dominujący budynek Wydziału Stomatologii Śląskiego Uniwersytetu Medycznego. Ekspresjonistyczny gmach (z elementami art deco) zbudowano w 1925 r. jako siedzibę prezydium policji. Po II wojnie mieścił m.in. Bytomskie Zjednoczenie Przemysłu Węglowego. Wschodnia pierzeja jest w całości funkcjonalistyczno-ekspresjonistyczna (na elewacjach elementy art deco) z lat 20. Po zachodniej stronie mamy secesję pod numerami 1, 3 i 5 (kamienice budowane w pierwszej dekadzie XX wieku), więcej modernizmu i art deco pod adresem 7, 9 i 11 (okazały budynek w samym środku pierzei z tympanonem i oknem w formie 8-ramiennej gwiazdy; rok 1925-26) i jeszcze więcej mocno urozmaiconej secesji pod numerami 13 i 15.

Środek Akademickiego zajmuje z kolei bujny skwer z fontanną, którą - tu ciekawostka - wybudowano dopiero w 1947 roku. Jej projektantami byli Józef Sawicki i Tadeusz Sadowski. Przyjrzyjcie się rzeźbom Sadowskiego: chłopiec dosiadający żółwia, raka czy żabę to ciekawie tajemnicze ozdoby pięknego placu.

Łapcie najnowsze zdjęcia tego miejsca wykonane przez Mateusza Bałwasa.
Bytom

Może Cię zainteresować:

Inny niż wszystkie symbol architektury Bytomia. Piękna, secesyjna wieża zegarowa IV Liceum Ogólnokształcącego

Autor: Redakcja

11/07/2024

Bytom w 1990 roku

Może Cię zainteresować:

W 1990 roku amerykański profesor wpadł do Bytomia. Jego zdjęcia są dziś dla nas bezcenną pamiątką

Autor: Marcin Zasada

08/12/2023

Ulica Mickiewicza w Bytomiu

Może Cię zainteresować:

Aleja jak z berlińskiego Kreuzbergu: piękne kamienice, żadnych plomb i zieleń. Mickiewicza znów wygląda

Autor: Red Bytomski

18/04/2023

Subskrybuj ślązag.pl

google news icon