Ustawa uznająca język śląski za język regionalny została po raz kolejny zatrzymana na etapie prezydenckim. Prezydent Karol Nawrocki ogłosił, że odmówił jej podpisania, co oznacza weto wobec aktu przyjętego przez parlament 9 stycznia i zaakceptowanego przez Senat bez poprawek.
To już kolejna próba legislacyjna dotycząca nadania mowie śląskiej statusu języka regionalnego. Wcześniej, w 2024 roku, ustawę w podobnym kształcie zawetował prezydent Andrzej Duda. Pryzpomnijmy też, że w ubiegłym roku prezydent Karol Nawrocki nie podpisał również ustawy o języku wilamowskim. W obu przypadkach argumentacja prezydenta była zbliżona, powołując się na opinie części środowiska językoznawczego.
Jak powstała ustawa?
Sejm uchwalił ustawę 9 stycznia 2026 r., a Senat 21 stycznia zdecydował, że nie wymaga ona poprawek. Projekt zakładał wpisanie języka śląskiego do ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych jako drugiego – obok kaszubskiego – języka regionalnego. Otwierałoby to drogę m.in. do:
- dobrowolnych zajęć z języka śląskiego w szkołach,
- dwujęzycznych tablic w gminach, gdzie ponad 20 proc. mieszkańców deklaruje używanie śląskiego,
- finansowania działań związanych z ochroną i rozwojem języka.
Po zakończeniu prac parlamentarnych ustawa trafiła na biurko prezydenta.
Treść oświadczenia prezydenta Karola Nawrockiego
W oficjalnym komunikacie prezydent poinformował:
„Jednocześnie zawetowałem ustawę o języku śląskim.”
W uzasadnieniu napisał:
„Szanuję i bardzo cenię tradycję i kulturę Śląska. Jest ona integralną częścią dziedzictwa Rzeczypospolitej. Jednak faktów naukowych nie ustala się głosowaniem w Sejmie, trzeba słuchać co o tej sprawie mówią specjaliści. Eksperci i językoznawcy wskazują, że mowa śląska jest dialektem języka polskiego. Nie możemy tworzyć precedensu, w którym większość polityczna rozstrzyga kwestie naukowe.”
Prezydent powołał się też na kwestie organizacyjne i finansowe, określając ustawę jako niedopracowaną finansowo i administracyjnie. Jego zdaniem, przekazuje ona zadania dla samorządów bez ich adekwatnego sfinansowania. Prezydent dał do zrozumienia, że „rozwiązania proponowane w ustawie mogą budować sztuczne podziały w naszej narodowej wspólnocie.” – dodał Karol Nawrocki.
W oświadczeniu znalazły się również i takie słowa:
„Jednocześnie apeluję o pracę nad złożonym już w Sejmie projektem ustawy o wspieraniu kultury śląskiej i gwary śląskiej. Taką ustawę podpiszę, bo chcę realnie wspierać tradycję, kulturę i badania naukowe oraz umożliwić naukę gwary jako zajęć dodatkowych finansowanych przez państwo czy samorząd. Wsparcie kultury i tradycji – tak. Polityczna gra śląską kulturą – nie.”
Prezydenckie weto oznacza, że ustawa wraca do Sejmu. Do jej odrzucenia potrzebna byłaby większość 3/5 głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów. Na razie nie wiadomo, czy większość parlamentarna będzie próbowała podjąć taką próbę.
