7 maja 1895 roku w Szarleju, dziś dzielnicy Piekar Śląskich, urodził się kpt. Stanisław Mastalerz – ważna postać walk o przyłączenie Górnego Śląska. Pochodził z rodziny robotniczej i od młodości łączył pracę z działalnością patriotyczną. Już jako młodociany pracownik w kopalni „Helena” angażował się w Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”, które kształtowało polską świadomość narodową także wśród Ślązaków.
Naczelnikiem gliwickiego „Sokoła” został jeszcze przed I wojną światową. Natomiast w jej latach służył w armii niemieckiej, by po zakończeniu działań wojennych stać się jedną z kluczowych postaci polskiej konspiracji wojskowej w powiecie gliwicko‑toszeckim. Jako komendant struktur Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska odegrał ważną rolę w przygotowaniach do walki zbrojnej, mającej na celu przyłączenie Śląska do Polski.
W czasie II powstania śląskiego dowodził oddziałami w powiecie gliwicko‑toszeckim. Przed plebiscytem bBrał też udział w odpieraniu ataku na hotelu „Lomnitz”, czyli siedziby Polskiego Komisariatu Plebiscytowego w Bytomiu. A podczas III powstania śląskiego stanął na czele 4. Gliwicko‑Toszeckiego Pułku Piechoty im. Stefana Batorego.
Za czasów II RP znalazł się wśród inicjatorów usypania Kopca Wyzwolenia w Piekarach Śląskich, jednego z najważniejszych symboli pamięci o powstańcach śląskich. Warto też dodać, że bBył również miłośnikiem sportu, a w 1919 roku opublikował na łamach „Sztandaru Polskiego” pierwsze polskie przepisy gry w piłkę nożną.
Za swoją działalność został odznaczony m.in. Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari, Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski oraz Krzyżem na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi .
W 64. rocznicę jego śmierci IPN Katowice oznaczył grób kpt. Mastalerza znakiem pamięci „Tobie Polsko” oraz plakietą „Grób Weterana Walk o Wolność i Niepodległość Polski”.
Może Cię zainteresować:
„Tobie Polsko” – hołd dla Konrada Wawelberga na Powązkach
Może Cię zainteresować:
