„Święta Wojna” wraca na antenę. Wznowienie emisji wywołało burzę na Śląsku. Senator Maciej Kopiec reaguje listem otwartym

Wznowienie emisji kultowego serialu „Święta Wojna” na antenie TVP3 Katowice wywołało na Śląsku emocje, których jednak należało się chyba spodziewać. Dla jednych to powrót do ukochanej, lekkiej rozrywki i humoru, który przez lata bawił całe rodziny. Dla innych – powrót do obrazu Ślązaków jako rubasznych, naiwnych i prymitywnych postaci, utrwalającego stereotypy, z którymi od dawna próbujemy walczyć. Z coraz większym skądinąd powodzeniem.

Dyskusja rozgorzała zarówno w mediach społecznościowych, jak i w środowiskach regionalnych. Głos zabrał także senator Maciej Kopiec, publikując list otwarty skierowany do prezesa TVP3 Katowice.

Maciej Kopiec: „Śląsk nie jest kopalnią żartu”

W swoim wystąpieniu senator wyraża „stanowczy, choć zachowujący charakter polemiki – sprzeciw” wobec decyzji o ponownej emisji serialu. Podkreśla, że „Święta Wojna” utrwala „krzywdzący, anachroniczny obraz Ślązaków oraz Śląska”, a telewizja publiczna powinna przedstawiać region w sposób rzetelny, złożony i zgodny z prawdą historyczną.

Stwierdza wprost: „Śląsk nie jest kopalnią żartu ani zbiorem przywar czy kostiumów”, zwracając uwagę, że dla wielu odbiorców spoza regionu sitcom może być jedyną matrycą postrzegania śląskości, co prowadzi do uproszczeń i nieporozumień.

Od lat naukowcy, twórcy, regionaliści i instytucje kultury konsekwentnie odbudowują obraz Śląska zgodny z prawdą – regionu pracowitego, nowoczesnego, o ogromnym kapitale społecznym, przemysłowym i intelektualnym, w którym kultura, szczególnie ta wysoka, oraz edukacja są nie tylko dodatkiem, ale fundamentem. W tym kontekście powrót do sitcomowej konwencji sprzed dwóch dekad jest nie tylko „zgrany”, bywa wręcz szkodliwy wizerunkowo, stając się dla widzów spoza regionu jedyną, uproszczoną matrycą tworzącą wizerunek Ślązaków i utrwalającą postrzeganie naszej mniejszości etnicznej (największej, żyjącej na terenie Polski) – pisze Maciej Kopiec.

Kopiec przypomina również, że Ślązacy nie są objęci ustawową ochroną mniejszości etnicznych, co – jego zdaniem – czyni ich bardziej podatnymi na stereotypizację. W zakończeniu listu apeluje o rozwagę i odpowiedzialność: „Nie chcemy świętej wojny na Śląsku. Pragniemy porozumienia, jedności wielokulturowego społeczeństwa”, prosząc o ponowne rozważenie decyzji programowej.

Czy „Święta Wojna” naprawdę krzywdzi Ślązaków?

To pytanie wraca w dyskusjach od lat. Serial powstał w zupełnie innej epoce medialnej, kiedy telewizja chętnie operowała stereotypem jako narzędziem komediowym, a autoironia była jednym z głównych motorów humoru. Dla wielu widzów to właśnie ta autoironia jest kluczem – serial traktują jako żart, pastisz, coś, z czego Ślązacy potrafili śmiać się sami. Inni widzą w nim jednak utrwalanie uproszczonego obrazu regionu: świata, w którym Bercik i jego otoczenie są nieco zacofani, łatwowierni, a ich śląskość sprowadzona jest do kilku cech i powiedzonek. W ich ocenie to obraz, który w 2026 roku brzmi już nie tylko archaicznie, ale i krzywdząco.

Co mówią śląscy odbiorcy? Komentarze pełne emocji

Pod postem Ślązaga pojawiły się dziesiątki komentarzy – od entuzjastycznych po ostro krytyczne. Wielu komentujących podkreśla, że Ślązacy mają poczucie humoru i nie obrażają się o żarty, porównując serial do twórczości Barei, który również przedstawiał Polaków w krzywym zwierciadle. Inni odpowiadają, że „Święta Wojna” nie jest niewinną komedią, bo opiera się na schemacie, w którym przyjezdny „uczy” Ślązaków podstaw kultury i obycia, co w ich ocenie jest nie do przyjęcia w dzisiejszych realiach.

Są też głosy mówiące, że każdy powinien oglądać, co chce, a politycy nie powinni ingerować w gusta widzów. Kilka osób zauważa, że serial po prostu się zestarzał – nie jest już śmieszny, ale nie ma powodu, by go zakazywać. Pojawiają się również komentarze z nutą nostalgii, pytające, gdzie podziało się śląskie poczucie humoru i dystans, który kiedyś był znakiem rozpoznawczym regionu.

Wydźwięk dyskusji: Śląsk jest podzielony

Komentarze pokazują jedno: serial naprawdę dzieli Ślązaków. Dla jednych to sympatyczny powrót do przeszłości, dla innych – bolesne przypomnienie o uproszczonym obrazie regionu. Jedni widzą w nim niewinną rozrywkę, drudzy – utrwalanie krzywdzących schematów. A jeszcze inni uważają, że to temat zastępczy, który nie powinien budzić aż takich emocji. Wspólny mianownik jest jednak wyraźny: „Święta Wojna” po dwóch dekadach nadal potrafi poruszyć śląską wrażliwość i wywołać debatę o tym, jak region chce być przedstawiany i jak sam siebie widzi.