W 2025 roku przypadła 80. rocznica początku straszliwych wydarzeń, które przez historyków określone zostały jako Tragedia Górnośląska. W styczniu 1945 roku, po „wyzwoleniu” tego regionu przez Armię Czerwoną, rozpoczęły się: morderstwa, gwałty, rabunki, wywózki do pracy w Związku Radzieckim, zamykanie w polskich obozach, wysiedlania czy grabież zakładów przemysłowych. Tragedia Górnośląska została zdefiniowana przez Instytut Pamięci Narodowej jako „represje wobec niewinnej ludności cywilnej Górnego Śląska po zakończeniu działań frontowych, podejmowanych głównie ze względów narodowościowych”.
Przez dziesiątki lat w Polsce był to temat przemilczany i zakazany. Dopiero po przełomie 1989 roku pojawił się w przestrzeni publicznej. Od kilkunastu lat w województwach śląskim i opolskim w ostatnią niedzielę stycznia obchodzony jest Dzień Pamięci o Tragedii Górnośląskiej 1945 r. Z kolei rok 2025 sejmiki województw śląskiego i opolskiego ogłosiły w obu regionach Rokiem Tragedii Górnośląskiej. Uchwały o upamiętnieniu ofiar tej tragedii podjęły także Sejm i Senat.
„Trauma pokoleń. Tragedia Górnośląska”. Wernisaż wystawy w Sejmie
W ramach obchodów Roku Tragedii Górnośląskiej katowicki Instytut im. Wojciecha Korfantego przygotował okolicznościową wystawę „Trauma pokoleń. Tragedia Górnośląska". Ma ona charakter popularnonaukowy. Przybliża odbiorcom Tragedię Górnośląską, opisując, czym była, kiedy miała miejsce i jakie przyniosła konsekwencje, również te międzypokoleniowe.
Ekspozycja na planszach przybliża skalę i wielowymiarowość represji, jakich doświadczyli Górnoślązacy. Zebrano na niej m.in. relacje świadków, wspomnienia zesłańców oraz informacje o miejscach, w których osadzani byli mieszkańcy regionu. Jej autorami są: dr Michał Spurgiasz (koncepcja, tekst, materiały źródłowe), Jacek Zygmunt (koncepcja wizualna) oraz dr Dariusz Węgrzyn (redakcja naukowa).
Wystawę po raz pierwszy zaprezentowano we wrześniu 2025 r.. w siedzibie Instytutu im. Wojciecha Korfantego. Później była pokazywana m.in. w Centrum Dokumentacji Deportacji Górnoślązaków w Radzionkowie oraz w Instytucie Śląskim w Opolu. Teraz trafi do Sejmu i – jak podkreślają w Instytucie im. Wojciecha Korfantego – będzie to symboliczne zwieńczenie obchodów Roku Tragedii Górnośląskiej.
- Od początku zakładaliśmy, że Rok Tragedii Górnośląskiej warto podsumować właśnie w Sejmie i Senacie RP. Wystawa miała podróżować po całej Polsce i docierać do jak najszerszego grona odbiorców, pokazując, czym była Tragedia Górnośląska. Ekspozycja w Sejmie staje się symboliczną klamrą domykającą i wieńczącą te obchody – podkreśliła dyrektorka Instytutu im. Wojciecha Korfantego Dorota Pociask-Frącek.
Uroczyste otwarcie wystawy „Trauma pokoleń. Tragedia Górnośląska" obędzie się w Sejmie w czwartek, 8 stycznia 2026 roku. Wykład otwierający poprowadzi dr Michał Spurgiasz, twórca wystawy. Ekspozycję będzie można tam oglądać przez tydzień, do 14 stycznia 2026 r.
Może Cię zainteresować:
