„Wielki Piec”. Szymon Żebrowski w ŚLĄZAQ o filmie, który przywraca Rudzie Śląskiej jej własną legendę

Rewolucyjne przesunięcie wielkiego pieca w 1963 roku

17 października 1963 roku, dokładnie o 14:45, w Rudzie Śląskiej wydarzyło się coś, co do dziś brzmi jak legenda techniki. W Hucie Pokój przesunięto 60 metrowy, ważący ponad 2500 ton wielki piec – i zrobiono to w zaledwie 90 minut. Operacja, którą wielu naukowców uważało za zbyt ryzykowną, została przeprowadzona dzięki determinacji dwóch młodych inżynierów, którzy zaproponowali metodę wyprzedzającą epokę: budowę nowego pieca obok starego i przesunięcie gotowej konstrukcji na miejsce.

To wydarzenie, dokumentowane przez kamery i obserwowane przez tłumy mieszkańców, stało się symbolem śląskiej odwagi, pomysłowości i uporu. Dziś wraca w formie filmu fabularnego „Wielki Piec”, nad którym pracuje reżyser Szymon Żebrowski. W rozmowie dla ŚLĄZAQ opowiada, dlaczego ta historia wciąż pulsuje emocjami i dlaczego warto ją opowiedzieć właśnie teraz – w momencie, gdy zabytkowy piec przechodzi rewitalizację i staje się jednym z najważniejszych punktów na mapie śląskiej transformacji.

Hutnictwo a tożsamość Rudy Śląskiej

Dzisiejszy Nowy Bytom uformował się i został zbudowany wokół huty – dosłownie i symbolicznie. Huta Pokój tworzyła całe osiedla, wyznaczała rytm życia, budowała lokalne więzi. Ponad połowa załogi mieszkała tuż obok zakładu, a wielki piec był czymś więcej niż elementem krajobrazu: mieszkańcy zdejmowali czapki, przechodząc obok niego, jakby mijali pomnik własnej pracy.

Ta tożsamość – wielopokoleniowa, robotnicza, oparta na dumie z fachu – jest jednym z fundamentów filmu Żebrowskiego. Reżyser podkreśla, że przesunięcie pieca w 1963 roku było nie tylko technicznym rekordem, ale także manifestacją śląskiego charakteru: „jak trzeba, to zrobimy”. Dziś, gdy przemysł ciężki zmienia swoje oblicze, a Wielki Piec staje się Centrum Transformacji, ta historia nabiera nowego znaczenia. Film ma pokazać, że dziedzictwo hutnicze nie znika – ono ewoluuje.

Kogo zobaczymy w filmie?

Choć Szymon Żebrowski nie ujawnia jeszcze nazwisk aktorów, potwierdza, że obsada jest już wybrana. „Wielki Piec” będzie filmem skupionym na trzech męskich postaciach: dwóch młodych inżynierach, wzorowanych na Detce i Martli, oraz dyrektorze huty, inżynierze Niewidoku. To kino o odpowiedzialności, presji i zawodowej odwadze – surowe, oparte na relacjach mistrz–uczeń i na konflikcie między ambicją a systemem.

W filmie pojawi się również Edward Gierek, ale jedynie jako postać epizodyczna, symboliczna – świadek wydarzenia, nie jego uczestnik. Reżyser rozważa także udział mieszkańców Rudy Śląskiej, potomków świadków przesunięcia pieca, co miałoby nadać produkcji wymiar międzypokoleniowy i zakorzenić ją jeszcze mocniej w lokalnej pamięci.

Jaką rolę w filmie odegra muzyka?

Warstwa muzyczna ma być jednym z filarów filmu. Za ścieżkę dźwiękową odpowiada Michał Karbowski – śląski jazzman, lider Moon Hawks, twórca, którego ekspresja idealnie współgra z archiwalnymi materiałami z lat 60. Żebrowski mówi, że gdy po raz pierwszy zestawił muzykę Karbowskiego z kronikami z Huty Pokój, miał wrażenie, że dźwięki powstały specjalnie do tych ujęć.

Jazz – awangardowy, niepokorny, inspirowany Komedą, Stańką i Trzaskowskim – ma oddać ducha epoki, ale też napięcie samej operacji przesunięcia pieca. To muzyka, która nie ilustruje, lecz komentuje. Ma budować atmosferę filmu i podkreślać jego artystyczny charakter, odróżniając „Wielki Piec” od klasycznych produkcji historycznych.

Film a historia rodzinna

„Wielki Piec” to dla Żebrowskiego projekt głęboko osobisty. Jego ojciec przez lata był głównym inżynierem w Hucie Pokój i odpowiadał za tytułowy piec. Reżyser dorastał w cieniu zakładu, słuchał opowieści z hali, widział zmęczenie i dumę, z jakimi ojciec wracał z pracy.

To doświadczenie przenosi na ekran: relacje między bohaterami, ich determinacja, ich lęki – wszystko to jest filtrowane przez pamięć o ojcu i jego zawodowej drodze. Impulsem do rozpoczęcia prac nad filmem było odnalezienie rodzinnych dokumentów, w tym informacji o przyznaniu ojcu Srebrnego Krzyża Zasługi.

Żebrowski mówi o sobie jako o „potomku historii Huty Pokój”. Dzięki temu film nie jest tylko rekonstrukcją technicznego wyczynu, ale próbą uchwycenia emocji, które towarzyszyły ludziom pracującym przy piecu – emocji, które wciąż są obecne w Rudzie Śląskiej.