Do katastrofy doszło w sobotę, 10 kwietnia 2010 roku, o godzinie 10:41 czasu miejscowego (8:41 czasu polskiego), podczas podchodzenia maszyny do lądowania na lotnisku Smoleńsk-Siewiernyj. Manewr odbywał się w gęstej mgle, przy bardzo małej widzialności, w warunkach niepełnej sprawności urządzeń i kiepskiego wyposażenia lotniska, które było wcześniej bazą wojskową. Dyskusja na temat przyczyn tragedii trwa nieprzerwanie od 15 lat i budzi ogromne kontrowersje.
Tragedia kosztowała życie urzędującego Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej Lecha Kaczyńskiego, jego małżonki, ostatniego Prezydenta RP na uchodźstwie, wicemarszałków Sejmu RP i Senatu RP oraz 18 innych parlamentarzystów, dowódców wszystkich rodzajów Sił Zbrojnych RP, szefów i pracowników instytucji państwowych, przedstawicieli organizacji kombatanckich, społecznych, wyznaniowych, funkcjonariuszy Biura Ochrony Rządu, osób towarzyszących oraz załogi samolotu.
Zdarzenie było punktem zwrotnym dla polityki krajowej, międzynarodowej oraz relacji społecznych. My oczywiście nie będziemy w te spory wchodzić, ale z okazji smutnej rocznicy przypomnimy ofiary, które związane były z naszym regionem, rozumianym jako województwo śląskie w jego obecnym kształcie. A było takich osób całkiem sporo, gdyż niemal co dziesiąta ofiara urodziła się na tym terenie. Przedstawiamy ich sylwetki w kolejności alfabetycznej.
Krystyna Bochenek (z domu Neuman)
Urodzona 30 czerwca 1953 roku w Stalinogrodzie (ówczesna nazwa Katowic).
Ukończyła I Liceum Ogólnokształcące im. Mikołaja Kopernika w Katowicach oraz studia na Wydziale Filologii Polskiej Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, po czym została dziennikarką Polskiego Radia Katowice. Współpracowała także z prasą i telewizją.
Zawodowo zajmowała się wieloma tematami, w szczególności językiem polskim oraz zdrowiem.
Wchodziła w skład Rady Języka Polskiego przy PAN, inicjowała wiele wydarzeń związanych z promocją pięknej polszczyzny. Najbardziej znanym, cyklicznym wydarzeniem, w które była zaangażowana, jest ogólnopolskie Dyktando.
Podobną aktywność wykazywała w dziedzinie organizowania akcji promujących zdrowie.
Była animatorką licznych akcji charytatywnych oraz społecznych, w tym corocznego Zjazdu Krystyn z okazji przypadających 13 marca imienin.
W 2004 roku wygrała wybory uzupełniające do Senatu w okręgu katowickim, z poparciem Unii Wolności. Rok później ponownie uzyskała mandat senatorski w wyborach ogólnopolskich, tym razem startując z list Platformy Obywatelskiej. Trzeci raz z rzędu zasiadła w izbie wyższej polskiego parlamentu w roku 2007, startując z list tego samego komitetu; wówczas została wybrana na stanowisko wicemarszałka Senatu RP.
Była żoną kardiochirurga Andrzeja Bochenka, z którym miała córkę i syna.
Grzegorz Dolniak
Urodzony 17 lutego 1960 roku w Będzinie.
Ukończył II Liceum Ogólnokształcące im. Hanki Sawickiej w tym mieście, a następnie studia na Wydziale Organizacji i Zarządzania Akademii Ekonomicznej w Katowicach.
Pracował w Dąbrowskiej Fabryce Obrabiarek
„Ponar-Defum”, w tym na stanowiskach kierowniczych. Następnie założył w Będzinie własną działalność gospodarczą w branżach usług motoryzacyjnych i ochroniarskiej.
W 2001 roku został wybrany Posłem na Sejm RP w okręgu sosnowieckim z list Platformy Obywatelskiej. Sukces wyborczy powtórzył w wyborach sejmowych w latach 2005 oraz 2007. Pełnił kilka znaczących funkcji zarówno w parlamencie, jak i w strukturach swojej partii.
Był żonaty z Barbarą, która po jego śmierci została posłanką na Sejm RP oraz jego wicemarszałkinią. Mieszkali razem z córką w będzińskim Gzichowie.
Mariusz Handzlik
Urodzony 11 czerwca 1965 roku w Bielsku-Biełej.
Ukończył studia socjologiczne na Wydziale Nauk Społecznych Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego ze specjalnością stosunki międzynarodowe. Studiował także podyplomowo w Szkole Nauk Społecznych Uniwersytetu Wiedeńskiego, na Uniwersytecie Genewskim, Uniwersytecie w Cranfield oraz w Centrum Handlu i Bezpieczeństwa Międzynarodowego Uniwersytetu Georgii.
Staże zawodowe odbył w parlamencie USA (Senat oraz Izba Reprezentantów), przy ONZ oraz NATO.
Od 1992 roku pracował jako doradca Prezesa Rady Ministrów do spraw polityki zagranicznej. W latach 1994 – 2000 był pierwszym sekretarzem i radcą do spraw polityczno-wojskowych w Ambasadzie RP w Waszyngtonie. Od 2000 roku pełnił funkcję dyrektora Departamentu Polityki Eksportowej RP, a od 2001 roku – wicedyrektora w Departamencie Polityki Bezpieczeństwa Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP. Od 2002 do 2003 roku był ambasadorem tytularnym i przewodniczącym Reżimu Kontrolnego Technologii Rakietowych w Paryżu. W latach 2004 – 2005 sprawował funkcję radcy ministra w Stałym Przedstawicielstwie RP przy ONZ w Nowym Jorku. Od 2006 roku pracował w Kancelarii Prezydenta na stanowisku dyrektora Biura Spraw Zagranicznych, zaś od 2008 roku jako podsekretarz stanu do spraw międzynarodowych tejże instytucji.
Był żonaty, miał dwie córki i syna.
Andrzej Karweta
Urodzony 11 czerwca 1958 roku w Jeleniu (obecnie dzielnica Jaworzna).
Ukończył I Liceum Ogólnokształcące im. Stanisława Staszica w Chrzanowie, a następnie studia na Wydziale Dowódczym Wyższej Szkoły Marynarki Wojennej im. Bohaterów Westerplatte w Gdyni jako magister inżynier nawigator. Odbył Wyższy Kurs Doskonalenia Oficerów, dwukrotnie był słuchaczem podyplomowych studiów operacyjno-taktycznych w Instytucie Dowódczo-Sztabowym Akademii Marynarki Wojennej w Gdyni. Podjął Studia Polityki Obronnej na Wydziale Strategiczno-Obronnym Akademii Obrony Narodowej w Warszawie, po czym został skierowany do Królewskiej Akademii Studiów Obronnych w Londynie.
Karierę w Marynarce Wojennej RP rozpoczął jako dowódca działu okrętowego, po czym piął się przez kolejne szczeble wojskowej kariery – zastępcy dowódcy okrętu, dowódcy okrętu, zastępcy dowódcy Dywizjonu Trałowców a następnie dowódcą tej jednostki.
W 2002 roku został zastępcą szefa Oddziału Broni Podwodnej w Naczelnym Dowództwie Sojuszniczych Sił Zbrojnych NATO na Oceanie Atlantyckim, wykonując równolegle obowiązki polskiego narodowego przedstawiciela wojskowego przy Kwaterze Głównej SACLANT w Norfolk. W 2003 roku objął stanowisko polskiego narodowego przedstawiciela łącznikowego w Sojuszniczym Dowództwie Transformacji NATO w Norfolk.
Po powrocie 2005 roku do kraju, został zastępcą dowódcy 8. Flotylli Obrony Wybrzeża im. wiceadm. Kazimierza Porębskiego w Świnoujściu i funkcję tę pełnił do 2006 roku.
W 2007 roku został zastępcą szefa Sztabu Marynarki Wojennej w Gdyni. Pod koniec tamtego roku został dowódcą Marynarki Wojennej RP.
Dosłużył się stopnia wiceadmirała.
Był żonaty z Mariolą. Miał dwie córki oraz syna.
Janusz Kochanowski
Urodzony 18 kwietnia 1940 roku w Częstochowie.
Absolwent II Liceum Ogólnokształcącego im. Romualda Traugutta w Częstochowie oraz studiów na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. Uzyskał stopień naukowy doktora nauk prawnych. Pracował na UW jako wykładowca. Wykładał też jako visiting fellow Uniwersytetu w Cambridge.
Ukończył aplikację sądową a później został też radcą prawnym.
W latach 1980 – 1991 należał do NSZZ „Solidarność”.
W latach 1989 – 1991 sprawował funkcję eksperta senackiej Komisji Praw Człowieka i Praworządności.
W latach 1991-1995 był Konsulem Generalnym Polski w Londynie.
W 2000 został prezesem zarządu fundacji „Ius et Lex” oraz redaktorem naczelnym magazynu o tym samym tytule. Należał do Stowarzyszenia Autorów ZAiKS. Był także członkiem Klubu Rotariańskiego, Polskiej Rady Ruchu Europejskiego, Brytyjsko-Polskiego Towarzystwa Prawnego oraz członkiem zarządu Polskiej Rady Ruchu Europejskiego.
W lutym 2006 roku objął funkcję Rzecznika Praw Obywatelskich.
Żonaty z Ewą. Miał córkę i syna.
Stanisław Mikke
Urodzony 11 września 1947 roku w Łodzi, ale młodość związaną miał z Częstochową.
Absolwent II Liceum Ogólnokształcącego im. Romualda Traugutta w Częstochowie oraz studiów na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego.
Po studiach pracował w prokuraturze w Częstochowie, zaś od roku 1980 jako adwokat w Warszawie.
Od 1998 roku był przewodniczącym Komisji Etyki przy Naczelnej Radzie Adwokackiej.
W latach 1997 – 2001 był sędzią Trybunału Stanu.
Od 2000 roku zasiadał w radzie naukowej Ośrodka Badawczego Adwokatury im. adw. Witolda Bayera.
Przez trzy kadencje był wiceprzewodniczącym Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa.
Był zaangażowany w proces ujawniania prawdy na temat zbrodni katyńskich. Uczestniczył pracach ekshumacyjnych ofiar w Katyniu, Charkowie, Miednoje i Bykowni. Na ten temat napisał dwie książki oraz kilka publikacji oraz wystawy. Pisał także felietony i artykuły o tematyce prawnej i dotyczącej zawodu adwokata.
Pełnił funkcję redaktora naczelnego miesięcznika „Palestra”.
Był konsultantem filmów Krzysztofa Kieślowskiego: „Dekalog V”, który zainspirowany był jego opowiadaniem oraz „Bez końca”.
Żonaty z Bożeną, miał córkę i syna.
Adam Pilch
Urodzony 26 czerwca 1965 w Wiśle.
Absolwent Technikum Hotelarskiego w tym mieście oraz studiów na Wydziale Teologii Ewangelickiej Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie.
Duchowny luterański, proboszcz ewangelicko-augsburskiej parafii Wniebowstąpienia Pańskiego w Warszawie.
Od roku 1995 roku dziekan Warszawskiego Okręgu Wojskowego w stopniu majora, a od 1999 zastępca Ewangelickiego Biskupa Wojskowego w stopniu pułkownika. Od roku 2009 sprawował funkcję pełniącego obowiązki Naczelnego Kapelana Ewangelickiego.
W serialu „Marszałek Piłsudski” wystąpił jako kapelan udzielający ślubu tytułowemu bohaterowi.
Żonaty z Kornelią, miał córkę.
Włodzimierz Potasiński
Urodzony 31 lipca 1956 roku w Czeladzi.
Ukończył Wyższą Szkołę Oficerską Wojsk Zmechanizowanych we Wrocławiu, a następnie Akademię Sztabu Generalnego w Warszawie. Kształcił się też w Podyplomowym Studium Operacyjno-Strategicznym w George C. Marshall European Center for Security Studies.
Jego kariera wojskowa wiodła przez stanowiska dowódcy plutonu szturmowego a następnie kompanii szturmowej 6 Pomorskiej Dywizji Powietrznodesantowej w Krakowie. Później został szefem sztabu a następnie dowódcą 16 batalionu powietrznodesantowego. Pełnił też funkcję zastępcy dowódcy a następnie dowódcy Polskiego Kontyngentu Wojskowego w Syrii. Był szefem sztabu a następnie dowódcą 3 Brygady Zmechanizowanej Legionów im. Romualda Traugutta w Lublinie. Został szefem Zarządu Rozpoznania i Walki Radioelektronicznej Dowództwa Wojsk Lądowych. Następnie został dowódcą 2 Brygady Zmechanizowanej Legionów im. Marszałka Józefa Piłsudskiego, a potem dowódcą 25 Brygady Kawalerii Powietrznej im. Księcia Józefa Poniatowskiego w Tomaszowie Mazowieckim. Został szefem sztabu i zastępcą dowódcy 2 Korpusu Zmechanizowanego w Krakowie, po czym został pełniącym obowiązki jego dowódcy.
Od 2007 roku dowódca Wojsk Specjalnych Sił Zbrojnych RP.
Dosłużył się stopnia generała dywizji, a pośmiertnie został awansowany na stopień generała broni.
Był dwukrotnie żonaty, w tym z Martą. Miał córkę.
Sławomir Skrzypek
Urodzony 10 maja 1963 roku w Katowicach.
Ukończył VIII Liceum Ogólnokształcące im. Wilhelma Piecka w Katowicach a następnie studia w zakresie inżynierii lądowej na Wydziale Budownictwa Politechniki Śląskiej w Gliwicach. Uzyskał dyplom MBA na University of Wisconsin-La Crosse z rozszerzonym programem w zakresie finansów oraz dyplom Business Management na Uniwersytecie Georgetown. Dyplom nostryfikował w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie. Ukończył także studia podyplomowe na Akademii Ekonomicznej w Krakowie w zakresie zarządzania aktywami i pasywami w polskim systemie bankowym oraz studia podyplomowe na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, a ponadto Advanced Management Program w IESE Business School i kurs doradców inwestycyjnych.
Do USA wyjechał dzięki odchodzącemu wówczas ze stanowiska szefa Najwyższej Izby Kontroli Lecha Kaczyńskiego. Tam odbył praktyki w biurze kongresmena w Kongresie Stanów Zjednoczonych w Waszyngtonie, gdzie zajmował się pracą legislacyjną w zakresie bankowości i finansów oraz w Misji Polskiej przy ONZ w Nowym Jorku.
W czasach młodości związany był z Konfederacją Polski Niepodległej i Adamem Słomką, z którym drukował wydawnictwa podziemne KPN a także stał na czele struktur partii, gdy Słomka był aresztowany. On sam został w 1982 roku aresztowany na 6 miesięcy za prowadzoną działalność.
W trakcie studiów działał także w opozycyjnym Niezależnym Zrzeszeniu Studentów.
W latach 1993 – 1997 pracował w Najwyższej Izbie Kontroli. Potem, do roku 2000, pełnił funkcję zastępcy prezesa zarządu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie.
W latach 2001 – 2002 był członkiem zarządu PKP S.A., odpowiedzialnym za restrukturyzację i nadzór właścicielski.
Od 2002 roku był zastępcą Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy, aż do końca kadencji Lecha Kaczyńskiego na tym stanowisku. Tam odpowiadał m. in. za politykę finansową, inwestycje i nadzór właścicielski.
Pełnił także funkcje wiceprzewodniczącego rady nadzorczej Banku Ochrony Środowiska, przewodniczącego rad nadzorczych Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, oraz kilku przedsiębiorstw, w tym Banku Pocztowego i Telewizji Polskiej.
Od 2005 roku był Wiceprezesem Zarządu PKO BP S.A. a od 2006 roku jego Prezesem.
Od stycznia 2007 roku pełnił funkcję Prezesa Narodowego Banku Polskiego.
Był żonaty z Dorotą. Miał córkę i dwóch synów.
Więcej o sylwetkach wszystkich ofiar katastrofy można przeczytać tutaj.
Tekst ukazał się po raz pierwszy w ŚLĄZAGu 10 kwietnia 2025 roku.
