Miliardy na walkę ze smogiem, a w roku 2021... pogorszyła się u nas jakość powietrza

W środę (20 kwietnia) mija 110 dni od wejścia w życie na terenie województwa śląskiego zakazu stosowania najstarszych pieców węglowych. W poniedziałek (18 kwietnia) z kolei minęły dokładnie 43 miesiące od startu rządowego programu „Czyste Powietrze”. I jedno, i drugie, miało przyczynić się do poprawy jakości powietrza w naszych miastach i gminach. Tymczasem okazuje się, że najlepiej z zadaniem tym radzi sobie wiatr. I to nie jest najlepsza wiadomość.

slaskie.pl
Przyjęcie uchwały antysmogowej przez śląski sejmik
  • Rozpisany na dekadę program „Czyste Powietrze” zakładał wymianę 3-4 mln kotłów węglowych na nowoczesne źródła ciepła. Do tej pory podpisano ponad 353 tysięcy umów.
  • Zakontraktowano jedynie ponad 5,8 mld zł z puli 103 mld zł, jakie miały znaleźć się w budżecie programu.
  • Planowane zmiany w programie mają skutkować zwiększeniem wysokości dotacji i zachętami do termomodernizacji.

„Mobilne płuca” pokazały mieszkańcom, jakim powietrzem oddychają

Kilka dni temu Polski Alarm Smogowy podsumował prowadzoną przez siebie kampanię pt. „Zobacz czym oddychasz”. W jej trakcie tzw. „mobilne płuca” odwiedziły 47 miejscowości (m.in. Mysłowice, Pyskowice, Toszek, Gierałtowice, Ornontowice i Czerwonkę - Leszczyny) w dziewięciu województwach kraju. W każdej z tych lokalizacji pozostawały przez dwa tygodnie.

- Mobilne płuca ustawiano zazwyczaj w miejscowościach, w których nie są prowadzone pomiary jakości powietrza. Ich mieszkańcy często nie mają świadomości, jakim powietrzem oddychają – podkreśla Piotr Siergiej z Polskiego Alarmu Smogowego.

Wnioski z przeprowadzonej kampanii nie napawają optymizmem. Jak wskazują działacze PAS „eksperyment” ten pokazał jak bardzo stężenie zanieczyszczeń zależne jest od warunków pogodowych. W mijającym okres grzewczym dużo było dni z dużą prędkością wiatru, co powodowało, że były okresy, kiedy zanieczyszczenia były rozwiewane i nie utrzymywały się zbyt długo w powietrzu. Kiedy jednak siła wiatru słabła, to „płuca” przybierały kolor czerni.

Program przyśpieszył, ale i tak idzie zbyt wolno

Wszystko to w sytuacji, gdy rządowy program „Czyste Powietrze” dawno już minął okres rozbiegu (od jego uruchomienia minęło właśnie 43 miesiące). Rozpisany na 10 lat program zakładał wymianę 3-4 mln kotłów węglowych, na co miano przeznaczyć 103 mld zł. Póki co, według ostatnich informacji Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, w ramach programu podpisano ponad 353 tysięcy umów na łączną kwotę ponad 5,8 mld zł (wartość złożonych wniosków przekracza 7,3 mld zł), czyli zakontraktowano ok. 5 procent puli. Przedstawiciele NFOŚiGW przekonują, że program dopiero nabiera tempo, o czym ma świadczyć fakt, że połowa wszystkich złożonych wniosków w programie została złożona w roku 2021, ale nie brak głosów, że taki poziom zakontraktowania pieniędzy na ten projekt jest w gruncie rzeczy kompromitacją.

- Uważam, że ten program powinien być inaczej skonstruowany. Należałoby zmienić kryteria finansowe. Dofinansowanie powinno wynosić 99 proc. dla najuboższych, a dla pozostałych zainteresowanych 90 proc. takiego przedsięwzięcia – uważa poseł Przemysł Koperski, przewodniczący Parlamentarnego Zespołu Antysmogowego.

Gorsza jakość powietrza w 2021 roku. To „wypadek przy pracy”?

- W roku 2021, po czterech latach wdrażania programu Czyste Powietrze, mamy w Polsce gorsze powietrze niż w roku 2020 – stwierdził Koperski na antenie Radia Piekary powołując się na dane z Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska, jakie kilka dni temu zaprezentowano podczas obrad wspomnianego zespołu.

Istotnie, analiza wstępnych wyników oceny jakości powietrza za rok 2021 wskazuje na to, że w całym kraju, w stosunku do roku 2020, wzrosła liczba stref ze stwierdzonymi przekroczeniami poziomu dopuszczalnego pyłu zawieszonego PM10 i PM 2,5 (to właśnie pyły są głównymi składnikami smogu). Zdaniem przedstawicieli GIOŚ-iu oraz Ministerstwa Klimatu i Środowiska winne takim wynikom są gorsze aniżeli rok wcześniej warunki pogodowe.

- Tendencja jednak jest zachowana – większość wyników na poziomach niższych niż w roku 2019 – zwróciła uwagę Barbara Toczko z Departamentu Monitoringu Środowiska GIOŚ. Innymi słowy, wedle urzędników, punktem odniesienia dla roku 2021 powinien być nie „zbyt dobry” rok 2020, ale lata wcześniejsze.

Wzrosną dotacje, będą zachęty do termomodernizacji

Przy okazji wspomnianego posiedzenia Parlamentarnego Zespołu Antysmogowego wiceprezes NFOŚiGW, Paweł Mirowski zapowiedział wprowadzenie kolejnych zmian do programu „Czyste Powietrze”. Obejmować mają one m.in. finansowe zachęty dla osób planujących przeprowadzenie kompleksowej termomodernizacji budynku, urealnienie kosztów jednostkowych w stosunku do obecnych cen materiałów i urządzeń, co przełoży się na podniesienie maksymalnych kwot dotacji, a także wprowadzenie możliwości złożenia drugiego wniosku o dofinansowanie. Jak zdradził Mirowski toczą się również rozmowy w sprawie możliwego wprowadzenia mechanizmu prefinansowania inwestycji w ramach „Czyste Powietrza” (obecnie, z wyjątkiem tzw. ścieżki bankowej, w grę wchodzi tylko refundacja poniesionych wydatków).

Subskrybuj ślązag.pl

google news icon

czytaj więcej:

Debata "Musimy porozmawiać o Bytomiu"

Bytom: "Od wyglądu śródmieścia zależą decyzje inwestorów"

Debata Musimy porozmawiać o Bytomiu

Jaka przyszłość czeka Bytom? Debata ważnych ludzi

Kaloryfer

Ciepłownie na skraju bankructwa. „Rachunki muszą wzrosnąć"

Biobazar Katowice

Ceny owoców i warzyw na Biobazarze w Katowicach

nowe oferty pracy w Piekarach

Urząd Pracy w Piekarach publikuje nowe oferty pracy

Sklep Żabka

Niedziele handlowe w kwietniu 2022. Aż tyle?!

Bartłomiej J Gabryś

Zmiana czasu na letni. Ekspert: "To bez sensu"