Kajś! To "Śląskie słowo roku 2022". Wyboru - z Waszym udziałem - dokonaliśmy po raz pierwszy w historii

Śląskie słowo roku 2022! To jest TEN moment. Po raz pierwszy w historii! Słyszymy werble? KAJŚ! Tak wybraliśmy, a właściwie... Wy wybraliście. Czytelnicy ŚLĄZAGA. W demokratycznym głosowaniu. Kajś, czyli gdzieś. Słowo, które niesie za sobą wiele znaczeń i w którym widzimy przede wszystkim piękną historię.

Śląskie słowo roku 2022

Kiedy wpadliśmy w redakcji na pomysł wyłonienia "Śląskiego słowa roku 2022", pierwszą reakcją było... "Dlaczego nikt tego wcześniej nie zrobił?". Ślązacy nie gęsi i tak dalej. Co roku ekscytujemy się (albo raczej: po prostu przyjmujemy do wiadomości), że młodzieżowym słowem roku zostają śpiulkoloty, essy i inne - za przeproszeniem - "twoje stare". Są polskie słowa roku, technologiczne słowa roku i tak dalej. Więc też mamy swoje.

Każdy z tych konkursów (plebiscytów) rozumiemy tak, że za zwycięskim słowem kryje się jakaś opowieść i jakieś zjawisko. Że tymi słowami, czasem nowymi, neologizmami i innymi przedziwnymi konstruktami tłumaczymy sobie zmieniający się świat albo przynajmniej to, co wspólnie przeżyliśmy. Na Śląsku dobrze się składa, bo KAJŚ historię opowiada niezwykłą. I każdy może dopisać sobie swoje osobiste znaczenie.

Kajś to przede wszystkim jedna z najważniejszych książek o Śląsku napisanych za naszego życia. To objawienie talentu, spostrzegawczości i wrażliwości Zbigniewa Rokity, podwójnego laureata Nagrody Literackiej Nike. Dzięki niemu (jak wcześniej dzięki Kutzowi, Twardochowi czy Talarczykowi) Śląsk stał się - nie bójmy się tego sformułowania - obiektem zbiorowej fascynacji. Że w Polsce? Nie, nie tylko. Wielu z nas, choć wszystkie te historie znało na pamięć, potrzebowało, żeby ktoś je po prostu tak po ludzku opowiedział. Sam słyszałem wyznania poważnych ludzi centralnie stąd, którym "Kajś" otwierało oczy i świadomość. Całą resztę znacie, bo przecież czytaliście.

Kajś to po polsku gdzieś. Gdzieś tam. Może to taka metafora śląskiej nieuchwytności, może (przeczytałem w jakiejś recenzji), że w tym "gdzieś, nie wiadomo, gdzie" kryje się pokręcona historia Śląska, tożsamość, której nie da się tak prosto zdefiniować i... Że każdy z nas ma swoje "Kajś" i wszystkie te doświadczenia prywatne tworzą coś, co nazywamy hajmatem. Że każdy kolejny rząd w Warszawie ma nas właśnie tam. Gdzieś. Może. Tak czy inaczej, niewiele słów, które kojarzą nam się z rokiem 2022, ma choćby podobny ładunek i pojemność. I jeszcze jedno:

Zbigniew Rokita pisze w ŚLĄZAGU. Na przykład dziś.

KAJŚ "Śląskim słowem roku 2022". W internetowym głosowaniu wygrało przede wszystkim z PAPYNDEKLEM. Tylko złośliwi oczywiście mogliby powiedzieć, że z materiału tego, czyli tektury budowane jest ostatnio nasze państwo, polityka, rzeczywistość. Ale, na rany Chrystusa, dwa lata czekania na wyniki spisu powszechnego? A więc na drugim "papyndekel", a na miejscu trzecim: HAJA, czyli awantura. Gdzie nie przyłożyć ucho.

Teraz niespodzianka, dopiero na czwartym miejscu wylądowął WONGEL. Choć właściwszy byłby raczej "brak węgla". Nadal to się w głowie nie mieści. Pozycja piąta to FUSBAL, bo mundial, bo Podolski, bo świetne "Weltmajstry". Wśród wyróżnionych słów w naszym plebiscycie znalazły się także GELTAG, czyli wypłata w epoce inflacji, podwyżek i pana Jastrzębia Glapińskiego oraz ZOCA, czyli szacunek, uznanie.

W wyłonieniu finałowej siódemki pomagała nam kapituła w składzie: Niklaus Pieron, Marcin Melon, Robert Talarczyk, Grzegorz Kulik, Adrian Goretzki, Bartłůmjej Wanot, Rafał Szyma i Bronisław Wątroba.

Słoń a sprawa slaska

Może Cię zainteresować:

Zbigniew Rokita: Słoń a sprawa śląska. Większość książek, które napisano, jest przecież o Śląsku

Autor: Zbigniew Rokita

06/01/2023

Zbigniew Rokita

Może Cię zainteresować:

Zbigniew Rokita: Śląska historia jest bluźniercza. W przeciwieństwie do Krakowa, drze się na cały głos

Autor: Marcin Zasada

29/04/2022

Mikołaj Wilga aka Niklaus Pieron

Może Cię zainteresować:

Śląskie Słowo Roku 2022. Propozycje Niklausa Pierona, czyli Mikołaja Wilgi: haja/wija, ipi, glaca/glacok

Autor: Katarzyna Pachelska

24/11/2022

Subskrybuj ślązag.pl

google news icon

czytaj więcej:

Gwarki - pochód 2022

Pochód gwarkowski na Liście Dziedzictwa Kulturowego?

Cholonek

Pomnik Cholonka w Katowicach. Jako symbol śląskich losów

Narodowy Spis Powszechny

Liczenie Ślązaków. Twój komputer może być szybszy od GUS

Kaufland Katowice SCC 23

Kaufland ma już prawilne śląskie słowa w sklepach

Szczepan Twardoch

Śląsk ofiarą totalitaryzmu niemieckiego i... komunistycznego

Górnośląski Tacyt

Kaczmarek i Talarczyk z „Górnośląskim Tacytem”

Mercik Gramatyka

Gramatyka i Mercik łączą siły w walce o język śląski