Tak wygląda śląskie miasto zrodzone wskutek... ignorancji polityków. Pozdrowienia z Czeskiego Cieszyna

Czeski Cieszyn liczy sobie ponad 100 lat. "Aż" czy "dopiero"? Dobre pytanie. Jak na ludzkie życie byłby to oczywiście imponujący wiek, jednak życie miejscowości mierzy się inną skalą i Czeski Cieszyn śmiało zaliczyć możemy do miast młodych.

Czeski Cieszyn (Český Těšín) to położona na lewym brzegu rzeki Olzy część miasta Cieszyna, którego dzieje sięgają czasów pradawnych i wręcz legendarnych.

Cieszyn dużo w swej historii widział. Położenie geograficzne miasta było błogosławieństwem, a bywało przekleństwem. Celtowie, Germanie, Rzymianie nawet, zapuszczający się w te strony z kupieckimi karawanami. I wreszcie Słowianie - jedni jako gospodarze, jedni jako najeźdźcy. Ktoś spalił gród w Chotěbuz Podoborze, ktoś wystawił inny i tam, na Górze Zamkowej zamieszkał.

Cieszyn - dawne serce Górnego Śląska

Nie darmo w XII wieku, gdy Mieszko Plątonogi dobił się wreszcie samodzielnego śląskiego księstwa (dając tym początek politycznemu rozdziałowi Śląska Górnego od Dolnego), ośrodkami jego władzy stały się Racibórz i właśnie Cieszyn. Cieszyn zatem już w tym czasie musiał być uważany za gród na tych terenach znaczący, może i wybitny. Cieszyn był górnośląską metropolią jeszcze wtedy, gdy w puszczy nad Rawą i Brynicą wyły wilki. Musiały upłynąć stulecia, nim serce Górnego Śląska przeniosło się daleko na północ. A tymczasem Cieszyn zdążył nabrać szyku, elegancji i niepospolitego piękna, właściwego miastom o wielowiekowym rodowodzie i kulturze.

Dodajmy, że do początku lat 40. XVIII wieku w ręku Habsburgów znajdował się cały Śląsk. Utracili go jednak w wyniku wojen śląskich z królem Prus Fryderykiem Wielkim. Zawarte traktaty pokojowe z Prusami pozostawiły Austrii jedynie Śląsk Opawski i właśnie Śląsk Cieszyński. Prowincja na peryferiach państwa była biedna i zacofana w porównaniu z jego centrum, jednak z czasem odkryto i doceniono naturalne bogactwo, jakie kryła jej ziemia. Bogactwem tym był węgiel kamienny. W XIX wieku powstało Zagłębie Ostrawsko-Karwińskie. W XX wieku stało się ono łakomym kąskiem dla dwóch młodych państw - Rzeczpospolitej Polskiej i Republiki Czechosłowackiej.

Bolesny podział Cieszyna

Po rozpadzie monarchii habsburskiej w wyniku I wojny światowej Polska i Czechy podjęły rywalizację - z walką zbrojną włącznie - o Śląsk Cieszyński. 28 lipca 1920 roku Rada Ambasadorów (czyli przedstawiciele zwycięskich mocarstw) na konferencji w Spa postanowiła podzielić sporne terytorium. Granicę polsko-czeską wytyczono mniej więcej wzdłuż linii rzeki Olzy, toteż w Polsce tę część Śląska Cieszyńskiego, która przypadła Czechosłowacji, nazywano Zaolziem.

W ramach podziału regionu podzielono też jego historyczną stolicę. Jej lewobrzeżna część, której trzon stanowiło przedmieście Saska Kępa (Saská kupa, Sachsenberg), została odrębnym miastem - Czeskim Cieszynem. Była to stosunkowo młoda, bo założona dopiero pod koniec XVIII wieku, część Cieszyna. Młoda, ale bardzo ważna. To tam zlokalizowano wybudowany w 1869 roku dworzec kolejowy, miejską gazownię i stację wodociągów, a także większość cieszyńskiego przemysłu. Po polskiej stronie pozostały liczne gmachy urzędów i szkół, czy teatr oraz miejska elektrownia. No i rynek. Podział miasta okaleczył, zdegradował i zmarginalizował pradawną stolicę Śląska Cieszyńskiego.

Od średniowieczno-renesansowej zabudowy starszego miasta na prawym brzegu Olzy, młodszy Czeski Cieszyn różnił się więc swoją secesyjną i eklektyczną architekturą. Różnice podkreśliło też rozkwitłe po powstaniu Czeskiego Cieszyna budownictwo modernistyczne (w stylu funkcjonalizmu i klasycyzującym). Odrębne miasto nie mogło się obyć bez odrębnych gmachów i innych obiektów użyteczności publicznej - ratusza, poczty, szpitala, szkół, rzeźni... A by się rozwijać, potrzebowało tez np. sklepów, hoteli, banków. W stylu modernizmu wznoszono również nowe domy mieszkalne.

W roku 1938 Czeski Cieszyn wraz z resztą Zaolzia został przyłączony do II RP - jak się miało okazać, na krótko. Po II wojnie światowej przywrócono granicę państwową z 1920 roku.

Cieszyn, pradawna stolica Górnego Śląska

Może Cię zainteresować:

Cieszyn. Nasz Akwizgran czy Trewir, prastolica Śląska na starych fotografiach, w kolorze

Autor: Redakcja

16/01/2023

Cieszyn 2023

Może Cię zainteresować:

Dlaczego kochamy Cieszyn? Za różowego jelonka, bulwary Olzy, starą rotundę, kanapki ze śledziem, Prince Polo i dyskretny urok CK Monarchii

Autor: Katarzyna Pachelska

23/04/2023

Cieszyn Wzgórze Zamkowe Wieża Piastowska

Może Cię zainteresować:

Śląsk Cieszyński. Górnośląska kolebka i ustronie. Tędy prowadził kiedyś szlak handlowy z Imperium Rzymskiego

Autor: Tomasz Borówka

05/11/2022

Subskrybuj ślązag.pl

google news icon