Prezydent Polski z Dąbrowy? Przywódca państwa z Sosnowca? No prawie. Do tego premier, szef propagandy i prezes trybunału z Zagłębia Dąbrowskiego. To wszystko się wydarzyło

Mówi się, że w naszym Państwie mamy trójpodział władzy, która dzieli się na:

• ustawodawczą (Sejm RP i Senat RP),
• wykonawczą (Rada Ministrów oraz Prezydent RP),
• sądowniczą (sądy i trybunały).

Nie jest to prawdą, bowiem władze te przenikają się. Prezydenci mają prawo veta do ustawy, zaś ustawy często piszą rządy, które parlament tylko przyklepuje. Zresztą członkami rządu jest wielu parlamentarzystów. W ostatnich latach także sądy i trybunały stały się areną gier polityków różnych opcji. Każdy zorientowany człowiek wie, że ideał państwa opisany przez Monteskiusza w Polsce nie istnieje, choć zaklina się rzeczywistość przez częste mówienie o owym trójpodziale.

Kiedyś było jednak jeszcze ciekawiej, bo nad wszystkimi władzami stała, często nieformalnie, partia, czyli PZPR, której szef był faktycznym przywódcą państwa, inne władze były od partii zależne. Próba przekładania dzisiejszego ustroju Polski na tamten, by jakoś zrozumieć PRL, jest skazana na niepowodzenie.

Jest jeszcze tak zwana czwarta władza, czyli podobno my – media. Bo dostarczamy informacje, czasem niewygodne dla tamtych trzech władz, przez co możemy mieć wpływ na rzeczywistość. Piszący te słowa coraz częściej bardzo w to wątpi, choćby dlatego albo dlatego, ale jednak się tak o nas mówi.

Na czele każdej z nich (poza mediami jako ogół) ktoś stoi. Czasem to faktycznie szef, czasem tylko marionetka, ale formalnie – to najważniejsze osoby w państwie. Z Zagłębiem Dąbrowskim związanych było trochę ważnych ludzi, jak na przykład premier Sławoj Składkowski czy obecny Marszałek Sejmu RP Włodzimierz Czarzasty. Ale ci dwaj nie byli / nie są stąd. A przecież osób urodzonych tutaj, które doszły do prawdziwych szczytów, było kilka – w końcu nie bez powodu nazywano nasz region Czerwonym Zagłębiem. Naliczyliśmy aż cztery takie osoby. Oraz jedną z czasów już nam współczesnych. Pominęliśmy kogoś?

Aleksander Zawadzki. Przewodniczący Rady Państwa PRL (odpowiednik dzisiejszego Prezydenta RP)

Urodzony w 1899 roku w Ksawerze (powiat będziński, gubernia piotrkowska Królestwa Polskiego); 23 lata później Ksawera została włączona do Będzina.

Jeden z najważniejszych działaczy komunistycznych w Polsce, którego młodość związana była z Zagłębiem Dąbrowskim, doszedł do najwyższego stanowiska w państwie. Przynajmniej formalnie, bo ówczesny odpowiednik Prezydenta RP, czyli Przewodniczący Rady Państwa, był podporządkowany komunistycznej partii.

Był wojskowym, początkowo służył w Wojsku Polskim i walczył z bolszewikami. Jednak jako zaangażowany komunista po latach zmienił fronty, służąc już dla wojsk agresora (ZSRR) podczas następnej wojny. W reaktywowanym polskim wojsku, ale już pod władzą komunistów, dosłużył się stopnia generała. Był potem wojewodą śląsko-dąbrowskim, dwukrotnie wicepremierem, członkiem Rady Państwa a na końcu jej przewodniczącym, czyli głową państwa. Stanowisko pełnił aż do śmierci w 1964 roku, w Warszawie.

Na jego cześć kopalnię »Paryż« przemianowano na »Generał Zawadzki« (pracował tam krótko). To on też działał na rzecz budowy Pałacu Kultury Zagłębia. Jednak zapisał się w historii głównie przez czyny, które dumy nie przynoszą.

Edward Gierek. I Sekretarz PZPR (faktycznie rządzący państwem)

Urodzony w 1913 roku w Porąbce (powiat będziński, gubernia piotrkowska Królestwa Polskiego); dopiero 62 lata później Porąbka została włączona do Sosnowca.

Jeden z najbardziej wpływowych komunistów w historii Polski; po powrocie z emigracji działacz, potem I Sekretarz Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Katowicach i faktycznie rządzący województwem przez 16 lat. Przez kolejne 10 lat I Sekretarz Komitetu Centralnego tej partii, czyli faktycznie rządzący państwem. To w wyniku jego polityki w regionie zburzono wiele historycznych części miast, a następnie powzięto gigantyczne inwestycje na kredyt, bez uwzględniania realiów ekonomicznych, społecznych, politycznych, co skończyło się bankructwem państwa pod koniec jego rządów i koniecznością bardzo bolesnych reform. Zadłużenie z tamtego czasu spłaciliśmy dopiero w 2012 roku… z kolejnych długów. I to po częściowym umorzeniu. Człowiek, który najbardziej ilustruje powiedzenie, że dobrymi chęciami brukuje się piekła.

W wyniku katastrofy gospodarki i fali strajków odsunięty od władzy, następnie internowany, a po zwolnieniu zupełnie zmarginalizowany. Zmarł w 2001 roku w Cieszynie. Nigdy nie mieszkał w Sosnowcu, po powrocie zza granicy osiadł na Śląsku (Katowice, Ustroń). Zrobił wiele dla ześląszczenia Zagłębia Dąbrowskiego, a sam mówił o sobie jako o człowieku ze Śląska.

Edward Babiuch. Prezes Rady Ministrów (Premier)

Urodzony w 1927 roku w Grabocinie (powiat będziński, województwo kieleckie); 23 lata później Grabocin włączono do Strzemieszyc Wielkich, a kolejne 3 lata później część Grabocina wyłączono i włączono do Kazimierza. W 1975 roku Kazimierz i Strzemieszyce Wielkie włączono odpowiednio do Sosnowca i Dąbrowy Górniczej i do dziś jest podzielony między te dwa miasta; dokładnie nie wiadomo, w której części przyszły premier przyszedł na świat.

Był człowiekiem ekipy Gierka, która w bardzo dużej części składała się z działaczy partyjnych z Zagłębia Dąbrowskiego i Górnego Śląska, choć mówiło się już wtedy o „śląskim” zaciągu do Warszawy. Był członkiem Rady Państwa oraz zastępcą jej przewodniczącego. Największym awansem było stanowisko Prezesa Rady Ministrów, czyli premiera Polski, które objął na kilka miesięcy pod sam koniec rządów ekipy Edwarda Gierka. Ustąpił razem z nią po fali strajków i innych dramatycznych wydarzeń, będących skutkiem kryzysu wywołanego przez dekadę Gierkowskich rządów. Podobnie jak I sekretarz – internowany i pozbawiony wpływu na życie publiczne. Zmarł w 2021 roku w Warszawie, jako ostatni z PRL-owskich premierów.

Maciej Szczepański. Szef Komitetu do spraw Radia i Telewizji (faktyczny szef propagandy).

Urodzony w 1928 roku w Sosnowcu (województwo kieleckie).

Dziennikarz mediów reżymowych (zastępca redaktora naczelnego rozgłośni Polskiego Radia w Katowicach, redaktor naczelny »Trybuny Robotniczej«), kierownik Wydziału Propagandy i Agitacji Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Katowicach; człowiek ekipy Edwarda Gierka, który z jej ramienia kierował radiem, telewizją i agencjami informacyjnymi przez 8 lat. Oznacza to, że faktycznie kreował propagandę rządzących i jest uznawany za twórcę tak zwanej propagandy sukcesu, czyli przedstawiania sytuacji politycznej, gospodarczej, społecznej jako ciągły postęp i przemilczaniu zjawisk negatywnych.

Wraz z upadkiem ekipy Gierka zwolniony, aresztowany i postawiony przed sądem i skazany za przekręty finansowe w Radiokomitecie. Po wyjściu nie powrócił do życia publicznego. Zmarł w Warszawie w 2015 roku.

Znany był jako osoba rządząca twardą ręką, zyskał ksywę Krwawy Maciek. To prawdopodobnie z jego inicjatywy żaglowiec »Pogoria« dostał swoje imię.

Bogdan Święczkowski. Prezes Trybunału Konstytucyjnego

Urodzony w 1970 roku w Sosnowcu (województwo katowickie).

Prawnik, którego kariera związana była z kolejnymi awansami prokuratorskimi, aż do stanowisk Prokuratora Krajowego i Zastępcy Prokuratora Generalnego (którym był jego przyjaciel Zbigniew Ziobro). Także szef służb specjalnych (ABW). Wybrany Prezesem Trybunału Konstytucyjnego, którego legalność pozostaje przedmiotem wielu kontrowersji, podobnie jak życiorys samego Bogdana Święczkowskiego.

Mimo pełnienia różnych stanowisk we władzach centralnych - stale związany z miastem jako mieszkaniec Środuli.